1 2 3 4 5

Подыхі продкаў

Яна разбэшчаная і ганарлівая, як калялітаратурная дама.Вецер гоніць праз Залатую Браму пыл, гладзіць расплаўленыя купалы сабораў, гуляе з манетамі адуванчыкаў у траве.Чырванаватыя, іржава-залатыя, як парча, фрэскі Рублёва глядзяць на нас вялікімі вачыма, і ў вачах гэтых такі роздум, такі глыбокі спакой з трывогай на дне, што адразу разумееш: мы не можам думаць так глыбока. У нас няма такога ранішняга ззяння, як на іхніх німбах, няма такой заглушана-сіняй, падобнай на ваду ў канцы жніўня, тугі, якая залягла ў складках іхніх хітонаў.Плячо майго друга пачынае дрыжэць, ці то ад сырасці, ці то ад узбуджэння. І тады я паказваю ёй вачыма на тое месца, куды глядзяць вочы праведнікаў. Там леў, падобны на рускую аўчарку, ляжыць поруч з гарбатым, вельмі схожым, мядзведзем. Звер як жывы, ён ідзе занурыўшыся, як хадзіў калісь за вазамі скамарохаў.Напэўна, мастак лаяўся ў думках, малюючы льва, - адкуль яму было яго бачыць. Але ён з точнасцю ведаў, што толькі два звяры на свеце ходзяць дзвюма правымі нагамі, а потым дзвюма левымі – конь-інаходзец і мядзведзь. Так і напісаў.Праз закрытыя павекі бачу яго. За мурамі сабора дагарае на купалах сонца, круцяцца вокол іх стрыжы, а ў саборы цёмна, гусцеюць і наплываюць цені. Баляць стомленыя вочы, баліць шыя, пальцы зводзіць сутарга.Мала святла, і працаваць нельга.Але прага работы – чым прагнаць яе? Хіба забароніш раджаць жанчыне, у якой пачаліся роды? Боль, і радасць, і паспешлівасць.І ўспыхваюць ад гэтага жадання пальцы рукі, якая трымае пэндзаль, і асвятляюць фрэску мяккім, як апошнія промні на купалах, святлом.І святло гэтай рукі застанецца на зводах ныня і прысна і павек вякоў.Што ж ты, перастаеш гарэць, мастацтва, што ж ты свеціш цьмяным, як сяйва Марса, святлом.І чаму зусім непадалёку, у Багалюбаве, усё жыве толькі мінулым, трава расце на месцы харомаў і зелень палыну, быццам пакрытая марозам, горка і сумна лье свой пах у вокны белых палат? Фарбы не размешваюць на крыві – вось што.Ах, як весела тут было восемсот год таму!Падалі на захадзе сонца ружовыя ветразі, лёталі цокі з шоўкам, шкурамі, сонечным італьянскім віном, гулялі мускуламі бронзавыя, ільсняныя спіны рабоў, і палюбоўніца бліжняга дружынніка нахабнымі, сучымі вачыма глядзела на іх.Весела жылі і трывожна. Пілі, стралялі ў лугах гусей-лебядзей і аленяў з залатымі рогамі, чакалі навалы з-за лясоў, і чубаты чалавек хаваўся з чаўном у сітняг, пабачыўшы над высокім кустарнікам калматыя бунчукі. А ў церамной святліцы рука, што ляжала пад плячом каханай, сціскала нож, і тонкая кальчуга пад сарочкай калола шыю лады і хoці.Мы ідзем пад арку брамы, і галубінае пяро павольна, бы ў водавароце, падае перад намі на высокую густа-зялёную траву.Здалося мне ці не, што праз вузкае акно мільгнуў на хвіліну падазроны вялікі твар, чырвоны, наліты крывёю твар чалавека, якога звалі Андрэем, як таго? Ад базедавай хваробы ў яго былі дзікія і лютыя вочы, ад ураджонай акасцянеласці шыйных пазванкоў – ганарлівая пасадка галавы. Ён не мог яе апусціць, а калі трэба было – ён нахіляў яе разам з тулавам, як воўк.Таму яго з дзяцінства лічылі ганарлівым, і ён сам звык лічыць сябе такім, і жорсткасць яго стала пачэ меры цярпення чалавечага.Ад маці-палаўчанкі яго дзікія вочы мелі касы разрэз, і ён сумаваў па стэпах, дзе імчаць шалёным намётам гарбаносыя дзікія коні.Але ён сціскаў сэрца, бо ён быў уладаром. Толькі ханская жорсткасць прыжывалася паўсюль, і таму нават тут пачалі ламаць хрыбтавіны. І ён не прыдбаў сабе сяброў вялікім і мудрым жыццём.

1 2 3 4 5