Хрыстос прызямліўся ў Гародні, ч. 3

Раздзел ХХІІІ

Тыдні і тыдні яны знемагалі ад пошукаў. Нідзе ніхто не даваў ім адказу. Нават чутак больш не было. І хаця нэндзы яны пасля наваградскага рабунку не адчувалі – душы іхнія былі спустошаны. Дарэмна шукалі яны дрэва, каля якога маглі б абвіць сваё жыццё. Ішлі ўлегцы, таму што большую частку грошай паспелі закапаць на будучае, але ў душах іхніх жылі цяжар і знявер’е.Аднойчы падыходзілі яны да невялічкай вёсачкі ў баку ад дарогі. Біў звон драўлянага касцёла. Цягнуліся над папарам клубастыя белыя аблокі.– Ведаеш, што за вёска? – спытаў Хрыстос у Іуды. – Тут жыве дзеўка – цяпер-та яна баба, – якую я калісьці кахаў.– Калі гэта?Хрыстос усміхнуўся:– У мінулае сваё кароткае з’яўленне. Калі сышоў паглядзець, што тут і як.– І праўда, што шалбер, – сказаў Іуда. – Нездарма шукаюць.– Ну-ну, я жартую. Калі шкаляром быў.– Хочаш паглядзець? – спытаў Іуда, убачыўшы нясцерпную тугу і чаканне чагосьці ў вачах Хрыста.– Ці трэба? Прадала яна мяне. Прадала Анея. Магла ж хаця неяк спавясціць, каб хацела. Не шанцуе мне... А раней шанцавала.– А цягне цябе?Хрыстос маўчаў.– Ідзі, – амаль груба сказаў іудзей. – Мы цябе на плошчы пачакаем.І ўсе яны звярнулі з гасцінца да вёскі....Хрыстос пайшоў прыгуменнямі. З мірской плошчы ляцеў нейкі шум, а яму не хацелася зараз бачыць людзей.Сандалі асклізаліся з мяжы. Двухзубныя ваўчкі чапляліся за хітон. Пахнула зямлёй, нагрэтымі кустамі чорных парэчак.І скора ўбачыў ён знаёмы сад і абцяжараныя пладамі яблыні. Пайшоў паўздоўж іх, каля плота. Сонца грэла ў спіну. Хвалявалася чаканнем сэрца... Здрадзіла... Даўно ён не быў тут... Ды не, нядаўна.І здалося яму: цвілі яблыні. І сам ён, зусім тады малады, прыгожы, нетутэйшы, стаяў пад імі... І дзяўчына бегла да яго... І зараз ён не ведаў, тая гэта або Анея....Рассоўваючы рукамі цяжкія галіны, ён глядзеў на векаўшчыну – дом, на багацюшчыя свірны, на вастраверхі страшны паркан вакол іх.І ўбачыў. Жанчына рыхліла грады. І ён не мог пазнаць, тая гэта ці іншая. Агрубелая ад вечнай прагнай работы, што ўжо не радасць і не праклён, а – ідал, шыракаклубая, скурчаная на гэтай тлустай зямлі, як тлусты белы корч.Рагі гразі між пальцамі ног, плоскія ступакі, велізарныя звісаючыя грудзі... Хутчэй... Хутчэй перабірайце, рукі... Хутчэй працуй, трызубец... Нават сотня наймітаў не дагледзіць, як ты сама.Калі яна ўзняла на яго тупы твар, ён зразумеў, што гэта ўсё ж яна, і ледзь не крыкнуў.Ах, багаты двор, багаты двор! Найміты і наймічкі, паркан, грошы ў скарбонцы недзе ў падполе (іх вечна няма, калі нешта патрэбна купіць), чароды коней і кароў, самыя багатыя і дарагія іконы ва ўсім наваколлі.– Чаго стаў?.. Ідзі...Грубы ад вечных дажджоў і вятроў голас.– Ну.Вочы Хрыстовы былі вільготныя. І тут з хаты выйшаў Ён. І ў ім мала што засталося ад мяккага юнака з цёмнымі вачыма. Нясцерпна грубы твар. Столькі крывіў душою, што вочы блудліва бегаюць. І таксама не пазнаў. Ды што! Кожны дзень прагнасці, як тысяча вякоў, і толькі ў шчодрага жыццё кароткае і спявучае, як палёт птушкі.– Чаго ён? – спытаў гаспадар. – Ты гаварыла з ім, Тэадора?Імя, якое раней гучала, як мёд. Цягучае жыццё скнары! Пракляцце!– Хлеба, відаць.– Нават госція – хлеб толькі для цела, – апусціў вочы шкаляр. – Хлеб душы – літасць і разуменне.– Святоша з бадзяг, – зразумеў яго гаспадар. – Ідзі. Каб гэта я ўсім хлеба даваў – куды б мае пяцьдзесят валок пайшлі? Псу пад хвост? Ідзі, кажу.