Чазенія

– Пасля салюта на хвіліну стала сумна. А цяпер нават радасна. Паеду. Ужо ідзе на нераст сіма. З сопак відаць караблікі: лаўцы трапанга працуюць. Вось-вось горы стануць пярэстыя, як букеты. Ізюбр закрычыць. Ух, як ён трубіць! Аж страшна! I стронга серабрыцца ў ручаінах.– Праўда, прыгожа... – сказаў ён, уявіўшы. – Слухайце, а туды ўсіх пускаюць?– Усіх, хто не стане лавіць сіму і кусаць мядзведзяў за лыткі.– Я, мабыць, не буду. Не ведаю яшчэ.– Вы што, на самай справе? – Яна глядзела на яго нібы трохі насцярожана.– А чаму не? Час у мяне ёсць.– Я і казала: “Вось чалавек, які не спяшаецца”.Яго і сапраўды нібы асяніла раптоўная магчымасць і дазволенасць гэтага, свая нязвязанасць, свая поўная свабода. I раптоўнае, ад магчымасці гэтага, пачуццё радасці. Чаму б і не?! Вось узяць і паехаць. Наўрад ці дапаможа, але і не пашкодзіць. Усё ж перамена месца, глушыня, нетры... Ён яшчэ не бачыў тут першазданных нетраў. Можна было б паехаць і зараз, але гэта палічаць за нясціпласць, нетактоўнасць, дакучлівасць. Ды і сабрацца трэба.“Не, паеду. Дальбог, паеду”.Жанчына, відаць, і на шэлег не паверыла ў сапраўднасць і нязменнасць яго рашэння.– Хутка надумана. Хутка і раздумана.– Як дабрацца ў Тыгравую?– Раз у тыдзень туды ходзіць наш катэр. Нерэгулярна. Часцей за ўсё ў нядзелю.“Паслязаўтра нядзеля”, – у думках адзначыў ён.– З гэтага ж прычала, з якога еду я. А там яшчэ даволі вялікая дарога берагам і тайгой.– Адліць ваду праз кокпіт, – сказаў ён. – Перастаўляй шчупальцы берагам і тайгой, салага!– Я і кажу – несур’ёзны вы чалавек... – з дакорам сказала яна.– Я – лёгкі чалавек. Лёгкі на пад’ём. “Здаецца, гэта была міна?” – спытаў боцман у капітана. “Буль-буль-буль”, – адказаў капітан. Я – марскі воўк.– I рашэнні ў вас несур’ёзныя, – ціха засмяялася яна. – Ну, вось мы і тут. I катэр збіраецца адчальваць.На катэры, што цьмяна чарнеў ля прычала, сапраўды, канчалася мітусня.“Паеду, – у прадчуванні незвычайнага, таго, за чым ён увесь век гнаўся, падумаў Будрыс. – Абавязкова паеду. I можа жыццё павернецца іншым бокам...”– Ну, добра, – сказаў ён. – Скажыце хоць на развітанне ваша імя.– Хіба дзеля таго, каб трывала забыць на ўсё астатняе жыццё?– Дык вось вам дзеля “забыць” – Севярын Будрыс.– Вазьміце і маё на могілкі імён. Гражына Арсайла.– Чакайце, – сказаў ён. – Што за імя?– Сама ведаю, што незвычайнае. Але імёны – тое нешматлікае, што засталося з сямейнай традыцыі. Ды яшчэ некалькі назваў хатніх прадметаў. Ды прыказак колькі там.– Не, не, – сказаў ён. – Гэта тут яно незвычайнае. У мяне на радзіме гзта... ну, самае звычайнае імя. Імя як імя.– Мы – сасланыя, – сказала яна. – Не... Мы з сасланых даўно, да рэвалюцыі. Вельмі даўно. Быў нейкі вялікі бунт. Усе бунтавалі... Скажыце, ёсць недзе такі гарадок Міловід?– Мілавіды, – сказаў ён. – Гэта не гарадок. Гэта – вёска. У той, як вы кажаце, “бунт” ля яе адбылася адна з самых вялікіх бітваў.– Бачыце, значыць, праўда? А ў нас многія лічылі, што апавяданні прадзеда – мана, а ён – хвалько. Я зусім малая была, а яму было дзевяноста пяць гадоў, і ён загаворваўся, амаль зусім з розуму выжыў.– Словы... – сказаў Севярын. – Словы якія засталіся? Яна наморшчыла лоб. I пасля паўзы, з невымоўна мілым, дзіцячым акцэнтам пачала называць:– Здзецінeў-ув... Гэта пра яго... Гаршчэк... Варацідала... На рагулі тапор направяць... О, чэсь вам, панове-магнаці.– Здзяцінеў, – папраўляў ён.– Гаршчэчак... Варацідла... На рагулі сякеру напраўляць... О, чэсць вам, панове-магнаці...