Чазенія

– Вы, Ніна, перш чым брацца за працу, выцягніце ў яго кляшчоў з вушэй. Набраў поўныя вушы, валацуга, – сказаў Дзянісаў.– Добра, – сказала Ніна. – Я пінцэтам.– Патрэбны людзі, якія шкадуюць, – сказаў Севярын. – Ну, а вы?Дырэктар паглядзеў на яго з цікавасцю.– Дзеля шкадавання часам даводзіцца і забіваць. Каб ведаць пра звяроў усё: што ядуць, што любяць, каго і калі ад іх трэба берагчы. Мы – гаспадары. Можа, мы і не маем на гэта права, але так склалася. Гэтага не зменіш. I мы павінны навучыцца гаспадарыць разумна. Пакуль што адбіраць у некаторых жыццё, каб ведаць, каб пасля ўжо ні ў каго не адбіраць, а нават дапамагаць кожнай істоце... Каб жылі астатнія. Вось як.– Ну, гэтаму ўжо нічога не дапаможа.– Для суцяшэння, каб не дужа шкадавалі, скажу, што гэтая ласкавая кыца ловіць і душыць нават маладых касулят, зайцоў, рыбу.– Не можа быць!– Я вам кажу. I вы лепей не на наш разумны гуманізм навальвайцеся, а на тых, хто труціць азёры, рэкі, лясы, хто не сёння-заўтра атруціць акіяны. Мы – усё для ўнукаў, хаця рукі ў нас часам бываюць у крыві. У тых – усё для кішэні і пуза, а рукі чысценькія.Памаўчаў.– Я вось цяпер шмат каго нізавошта не заб’ю. Да канца ведаю шкоду і карысць. “Гідкую” тыгравую вужаку не заб’ю. Тыгра не забіваў ніколі, нават калі можна было. Шмат каго яшчэ не заб’ю. А вось харзу – непальскую куніцу – і секунду не павагаюся.– Восем кілаграмаў сто пяцьдзесят грамаў, – сказала Ніна.– Ну, восем кілаграмаў мне не трэба, – даволі няўдала пажартаваў Будрыс. – А сто пяцьдзесят – магу.На яго здзіўленне, яны засмяяліся. I ён зразумеў, што тут чалавечыя адносіны проста ачышчаны ад усіх умоўнасцей, што тут радуюцца кожнаму чалавеку і важліва тут не тое, удалы жарт ці не, а проста самы намер чалавека-сябра нязлосна пажартаваць.– Гэта, як вернецеся, – сказаў Дзянісаў. – Праўда, Ніна?– А што ж, – усміхнулася тая, і Севярын раптам зразумеў, што яна вельмі харошанькая.Дзянісаў павёў Будрыса ў свой кабінет-закутак. Тут таксама былі шафы. Пакуль Севярын разглядаў у слоіках бялёсыя, падобныя на пятрушку і на чалавека, карані жэньшэня, Дзянісаў нешта пісаў.– Вось. Пропуск. “Прапаную егерам аказваць садзейнічанне на ўсёй тэрыторыі запаведніка”. Самае галоўнае для вас – гэта. Кардоны ў нас пераважна па хрыбтах. Унь там – першы. Праз дваццаць кіламетраў другі, – ён паказваў у акно. – Там горы сінеюць. Гэта – Чорны хрыбет. Там тры кардоны. I тут, на левым хрыбце, чатыры. Можаце ў егера браць каня. Нават калі гаспадара дома няма. З першага даедзеце да другога. Там зменіце – і на падменным да трэцяга. Ну, і гэтак далей...– А як там гаспадара не будзе...– Паставіце ў стайню. Рана ці позна егер з першага кардона прыедзе на другі і возьме сваё. Або егер з другога сам прыгоніць.– Я лепей пешшу.– Вярхом не ўмееце?– Умею. А лепей пеша.– Што ж, правільна. Убачыце болей. А ходзіце добра. Бачыў, як спускаліся з хрыбта. Не ломіцеся. Бязгучна, як звер. Так можна ўсё ўбачыць. Для такіх людзей лес– жыве. Паляўнічы?– Ёсць трохі.– А кажаце – “кот”.– Кот даў маху. I ўсё ж ката шкада...– Іначай вы не былі б чалавек... Компас ёсць?– Мяркую, ён тут не патрэбен.– Чаму? – Унь арыенціры, – Севярын паказаў на вяршыні гор. – Хрыбет злева, хрыбет справа, хрыбет наперадзе. За спіной няма гор. Мора. Ад левага да правага хрыбта кіламетраў дзесяць. Ад мора да хрыбта наперадзе кіламетраў сорак – пяцьдзесят. Не заблукаеш.