Чорны замак Альшанскі, ч. 1

– Падумаю, – сказаў я. – Але паслухай, Мар’яне, якая ж можа быць сувязь між падзеямі тых часоў, ды яшчэ падзеленых між сабою цэлым стагоддзем, між гэтай кнігай з Альшан, даўно закінутай, нікому не патрэбнай, акрамя музея ды гэткіх, як мы з табой, і тым, што нейкія барыгі ад мастацкага бізнесу звоняць табе, ходзяць пад вокнамі і гэтак далей. Можа, і пад вокнамі зусім не тыя, што званілі?– Можа. Але трывога такая, што вось памру. Прадчуванне нейкае. Вось гаворыць сэрца, і ўсё.– Гаворыць, бо хворае. Ты што, раней такіх прыпадкаў беспрычыннага жаху не адчуваў?– Гэта не тое. Гэта не ад сэрца. Гэта глыбей. Нібы ў сабак перад пажарам.– То звярніся ў міліцыю, як я табе раіў.– Каб за вар’ята палічылі?– А тады супакойся. Досыць сябе шматаваць.Я ўстаў. Трэба было ісці дахаты. І тады Пташынскі нібыта ўнутрана замітусіўся. Пачаў трапаць цёмныя валасы. Вочы сталі беспарадныя.– Ты, ведаеш што…Ён узяў старую кнігу і працягнуў мне:– Ведаеш? Во… Вазьмі з сабою… Яны…– Якія яны?– Не ведаю. Яны. Яны не падумаюць, што я такую рэч мог выпусціць з хаты. Спакайней будзе. Схавай добра. Я часам буду заходзіць. Думкамі абмяняемся. Разам будзем разглядаць.– А над чым жа ты думаць будзеш?– У мяне вельмі добрая фотакопія. Я, каб кнігі не трапаць, па ёй працую. Да таго ж я горшы палеограф, чым ты. А ты – паглядзі. У чым там справа?! На вось партфель. Можаш у сябе пакінуць.Партфель быў вялізны. Нават гэтая вялікая кніга схавалася ў ім і яшчэ засталося месца.Я сабраўся быў ісці адзін, але ўбачыў, што Пташынскі нацягвае паліто. Калі ён браў на павадок сабак, я быў абурыўся:– Гэта яшчэ нашто?– Маўчы, Антоне. Трэба.Ён даў мне яшчэ адну падставу для здзіўлення. Заскочыў у бліжэйшы гастраном. Сабакі, вядома ж, засталіся са мной, люта зіркалі вакол. Я думаў, што ён вынесе бутэльку. А ён вынес тры. Адну як трэба, з віном, а дзве… з кефірам.– Мар’яне, – сказаў я, – я ж яго цярпець не магу. Гэта ж нейкая дурная прыдумка. Мне ж малако бабка носіць, я ж сам яго на кіслае раблю, на наша, вясковае. Мне ж ад гэтай кефірнай саладухі бляваць хочацца.– Выліць можаш, – сказаў ён, засоўваючы бутэлькі ў партфель, каб рыльцы тырчалі вонкі. – Кіслае малако! Устойлівыя звычкі старога кавалера!– Маскарад? – з іроніяй спытаў я. – Здурэў ты, Мар’яне, дзяцінішся ты, сукін сын.– Ладна, – сказаў ён, беручы павадок, – ты сабе ідзі. Ідзі. Тупай.Трывога ягоная, як ні дзіўна, перадалася і мне. Ведаў – глупства. А не трывожыцца не мог.…Ля майго пад’езда Пахольчык высунуўся з тытунёвага кіёска:– Бож-жа ж мой, сабачэнцыі якія! Звяры! А што б то магла быць за парода, то сказалі б вы мне ўжо?!– Тыгравыя догі, – буркнуў Мар’ян.– Ай-я-яй, што то бывае! І тыгра і сабака! І скажыце вы мне, як гэта іх павязваюць? Тыгра ж хаця й вялікі, а кот. Як жа ён з сабакам?..– Сілком, – сказаў Мар’ян.– Дрэсіруюць, – і тут жа мне стала шкада старога. – Гэта проста масць у іх такая, тыгравая. Жартуем мы, дзядзька Герард.– Ну, бог з вамі. Жартаваць не грэх. Гляджу, прагуляліся вы сёння, румянец здаровы. І добра, што кефір нанач п’яце. Здорава гэта – кефір.– Яшчэ б, – сказаў я. – Ды яшчэ калі з віном.Мы ўвайшлі ў пад’езд.

РАЗДЗЕЛ ІV

Ф-фу-у! Вось жа і люблю я цётку, і гаварыць з ёю адна асалода, а пісаць гэтыя словы, што сказаў бы вусна, – зарэз.Я адклаў ліст, згасіў настольную лямпу. Зноў перагартаў “Кнігу” Пташынскага і надумаўся раптам, што не трэба яе пакідаць на вачах.