Чорны замак Альшанскі, ч. 2

– Стасік, а дзе тыя падземныя хады?– Трохі ведаем. І дзед трохі ведаў. І ключ быў у дзеда, ды ён згубіў. А мо пробашч забраў. Ды туды можна і праз дзірку, і праз правал, дзе дойлід ляжыць.– Які?Змагіцель чуў канец размовы, вяртаючыся (выканаў прынцып беларускіх будачнікаў, які, па словах Глеба Успенскага, гучаў: “тащить и не пущать”).– Ды байкі, – сказаў ён. – Кажуць, што, калі тыя, Валюжыніч ды Альшанская, збягаць збіраліся, дойлід іх папярэдзіў: “ведаюць, сочаць”.– Чаму так?– Казалі – быў палюбоўнікам сястры Альшанскага. Ну і... чорт яго ведае таямніцы чалавечых сэрцаў– Ну, з імі невядома што здарылася, – сказаў я. – А з ім?– Кажуць, сарваўся з абледзянелых рыштаванняў. І тая сястра заліла ў корсце, у калодзе ягоны труп мёдам і адвезла, каб зрабілі мумію. І дагэтуль ён там, у падполе, сярод іншых Альшанскіх ляжыць. А яна так незамужняю і памерла.– Значыць, не сам Альшанскі быў фундатарам гэтага касцёла?– Людзі кажуць, сястра. Але гэта тыя ж “шведскія курганы” ды “французскія магілы”. Запісаны – ён.І тут я ўсё ж задумаўся. Чаму ён, той Альшанскі, лічыцца фундатарам, будаўніком усіх касцёлаў наваколля? І гэтага. Падазрэнне – нядобрая рэч, але тут яно зноў кранула маю душу. Раз хлусня ў гэтым – значыць, мог схлусіць і на судзе, калі даваў клятву на Евангеллі, што тыя – жывыя. Развітаўшыся з імі, я закурыў (шмат я пачаў курыць) і пашыбаваў праз праломы да адзінай брамы замка. Вячэрняе апельсінавае святло клалася на маладую лістоту, і замак сярод гэтай раскошы здаваўся брыдкай, але й прыгожай (а гэта і сапраўды бывае так) рапухаю сярод кветак. Прайшоў у браму і ўбачыў на каменнай брыле ксяндза з блакнотам у руках.– Што-то вы тут, ойча Леанард, – сказаў і зноў здзівіўся гэтаму прыемна-лісінаму выразу на разумным твары.– Думаць тут люблю.– Казані складаць?– Часам складаць казані, – сказаў “яшчэ адзін падазроны”. – Адпачываць.“А каб цябе, – думаў я, – тыпова евангельскі тып, які не пераносіць хлусні і несправядлівасці”.Шмат чаму нядобраму навучыла і мяне гэтая справа: недаверу да ўсіх без выключэння людзей.– І хады ведаць?– І хады... Вы вячэралі сёння? Не? То хадзем да мяне....У плябаніі ксяндзу належала – я не ведаю, колькі там – пакояў. Мы сядзелі ў адным, цнатліва бялюткім, з мноствам розных статуй на сценах (часцей за ўсё кірмашовых, гіпсавых, як сучасныя кітайскія бажкі, размаляваных у ружовае і блакітнае, але часам і старых, драўляных, пабітых часам, з даўняй патрэбай у рэстаўрацыі). А на стале быў абрус-самакорм (бо не сам жа Жыховіч зрабіў усё гэта і гарачым падаў на стол). Тут табе і карп, запечаны ў цесце, і траўнічак анісавы, і “тапелец”, што кіпеў у масле (усе старыя беларускія стравы, ледзь не з першай нашай кухарскай кнігі, “гаспадыні літоўскай”), і “пакаштуйце гэтае варэнне са сцяблін аеру, самая ніжняя частка”.І на ўсё гэтае гарганцюанства прымільна глядзеў вялікі чорна-белы (а вушы “страшэнна падобныя на локаны Наталлі Ганчаровай з партрэта Гаў”, як сказаў ксёндз) спаніэль Ас.Ас па-руску “ас”, па-нашаму – нічога, а па-польску “туз”. Жыховіч паклаў яму цукар на нос і загадаў цярпець. Шагрэневая цюпка пакутліва моршчылася, ледзь не плылі з вачэй слёзы. І ксёндз злітаваўся:– Ас! Міліцыя!Пёс падкінуў цукар у паветра, схапіў яго і, падціснуўшы хвост, кінуўся пад ложак.– Ну а калі сапраўды міліцыя? – засмяяўся я. – У такую гульню пры ёй? Н-не-е... Ану, траўнічку.