Чорны замак Альшанскі, ч. 2

Нешта знарочыстае і няпэўнае было ў гэтай клапатлівасці. Так, пэўна, жонка выпраўляе ў дарогу мужа, здрадзіўшы яму або ведаючы, што неадменна здрадзіць, што вышэйшы, непахісны лёс няўхільна вядзе яе да гэтага.– Усё вазьму, – сказаў я. – У мяне спіс. Я – вопытны на камандзіроўкі. І ўвогуле… метадычны стары кавалер.– Не трэба табе больш заставацца ім. Чуеш, прашу цябе. Кепска гэта канчаецца.Ну так, – няўдала пажартаваў я. – Хто жэніцца – у таго жыццё сабачае, затое смерць чалавечая, а хто не – у таго сабачая смерць, але затое чалавечае жыццё.– Пры цяперашніх сваяцкіх пачуццях і смерць не заўсёды бывае чалавечая, – падхапіла яна.– Ды што з табою?– Плачу, – сказала яна. – І над сабою. І над табою. І над усімі.І раптам злавіла ў паветры выключальнік бра, націснула яго.– Хадзі да мяне, – голас быў хрыплаваты і адчайдушны. – Апошняя наша з табой… часіна… Даруй мне.У тоне гэтым было нешта такое, што нельга, немагчыма было сказаць “не”.. . . . . . . . . . . . .Праз гадзіну я праводзіў яе. І колькі я ні казаў, каб яна заставалася, колькі ні ўмаўляў, колькі ні казаў, што заўтра сам пайду гаварыць з яе мужам, яна, бледная, толькі адмоўна круціла галовой.– Не праводзь мяне. Ну вось, я не хацела, каб не было гэтага вечара, каб не было ўспамінаў. Я пайду. Я страшэнна, страшэнна стамілася.Мы стаялі ў пад’ездзе, і калі ў яго зайшоў Хілінскі, распячатваючы пачак цыгарэт, яна нават і на імгненне не адарвалася ад мяне. Стаяла, уся дрыжучы.Хілінскі, праходзячы паўз нас, зрабіў незнаёмы твар. А яна, не паспеў ён узняцца і на адзін марш, прыпала да маіх вуснаў.– Памятай… Даруй… Не памінай мяне, калі ласка, ліхам. Бывай.Адарвалася ад мяне і выскачыла ў дзверы, пад дождж, які шалёна паліваў увесь вялізны горад, усе яго мокрыя бліскучыя дахі і чорныя голыя дрэвы.…Хілінскі ўсё яшчэ поркаўся з ключом, і я спыніўся ля яго закурыць.– Засмучаная, – раптам сказаў ён. – Гаротна засмучаная.– Вам дзіўна? – суха сказаў я.– Крыху, – сказаў ён. – Не мая гэта справа, але я, Антоне, думаю, што ведаю людзей. І… нешта не належыць яна да тыпу чуллівых. Ту-уга ведае, што, як і нашто. Нават калі панчохі купляе, нават калі ў першы раз аддае пацалунак. Ну, аднак, гэта больш годна, чым нейкая цызя, што пеўня ад курэй ганяе за “задзірлівасць”… Але засмучаная. Пэўна, нешта сур’ёзнае здарылася.– Гэта мая былая сяброўка, – буркнуў я.– Ухваляю.– Што былая?– Не, што сяброўка.– Мае паводзіны людзі калісьці назвалі б заганнымі – “предосудительными”, – горка сказаў я.Я не стаў тлумачыць чаму, але ён, відаць, зразумеў.– Сабе ты гэта даруеш? Можаш гэта сабе дараваць? То нашто асуджаць за тое самае іншых? І хто мае права асуджаць?Размова рабілася страшэнна непрыемнай. Мы абодва адчувалі сябе няёмка. Ён, бо атрымалася так, што ён утруціўся ў справу, якая яго не датычылася. Я, бо, шукаючы чалавечага голасу, ценю спагады ў ім, непатрэбна распусціў язык. Божым дарункам было ў гэты час з’яўленне свежага чалавека, ды яшчэ з такімі прадметамі ў руках, што ва ўсякага палезлі б на лоб вочы.Па сходах падымаўся Ксаверы-Інэзілья Калаўр-Лыганоўскі з медным абліччам. Бязлітасныя ягоныя вочы глядзелі паўзверх круглага шчыта, і ўзброены ён быў дзідай са здаравенным бронзавым наканечнікам.– Гатова, – ціха сказаў я, – дастукаўся з пацыентамі. Ну, прынамсі, не Напалеон. Свежая манія.– І ён убачыў на сцяне злавесны, чорны прывід дзеда-мароза, – сказаў Лыганоўскі, крыху прысаромлена ўсміхнуўся і дадаў: – Вось мастаку нясу. Масайскія дзіда і шчыт. Аксесуары для малюнка. Намалюе і за гэта абяцаў парапараваць.