Каласы пад сярпом тваім, ч. 2

Князь назнарок прыбавіў да назвы славутай трагедыі доўгую тыраду, каб было цікавей. Потым дадаў:– Урэшце, як хочаш... Калі табе пільна трэба ў Загоршчыну, я не буду цябе трымаць. Заўтра ж загадаю асядлаць тваю кабылку – і едзь.Алесева сэрца разрывалася паміж гонарам і магчымасцю паглядзець усё, чаго ён яшчэ не бачыў. Гонар, урэшце, не так і мучыў цяпер, бо тон князя змяніўся і з сухавата-здзеклівага стаў амаль міралюбным. І хлопец уздыхнуў:– Я думаю... Бацькі даруюць мне, калі даведаюцца, што я астаўся.Князь зрабіў выгляд, што лічыць па пальцах.– Сёння... “Федра”... “Флейта”... так... Ого, чатырнаццаць дзён! Пэўна, ты столькі не вытрываеш... Ды і мне... Ах-ах! Вось няўдача якая! Але вернецца сакратар – будзе лягчэй. І абяцаю табе пасля двух тыдняў – рабі што хочаш... А хочаш – і раней...– Я думаю... я здолею застацца на столькі. Трэба ж памагчы...“Ах, чорт, – думаў князь, – ах, які стрыгунок горды!.. Ну, я ўжо цябе закілзаю, калі спатрэбіцца... Гэта ж падумаць, колькі ён мяне прымушае вакол сябе скакаць!..”За сталом акрамя іх сядзела яшчэ жанчына год пад сорак, відаць, тая самая, якую даязджачы Карп, не заўважыўшы Алеся, назваў калісь “апошняй метрэскай” пана.У слове “метрэска” было нешта таемна-нядобрае, але – дзіва! – Алесь адразу і думаць аб гэтым забыў, як толькі ўбачыў “метрэску” на свае вочы. Такі спакой быў у яе рухах, такой прыгажосцю свяціўся гэты добры, бяздумны твар. Толькі падумалася, як гэта добра, што яна такая простая.– Пад’ешце, бацюхна, удосталь, – нараспеў сказала яна замест малітвы. – І вы, князюхна, ешце без сумнення.Князь выпіў зялёную чарку – яна загайдалася на стале круглым донцам, зусім як Іванька-ўстанька, – і закусіў рыжыкамі свежага засолу.– Ал-ле, – сказаў ён. – Хрыстос па душы басанож прайшоў. Чуеш, Еўфрасіння Глебавічна? Мы сёння ў тэатр ідзём... да дзяўчат.Скоса глядзеў хітрым вокам.– То і добра, – з усмешкай сказала яна. – Тады я ўжо загадаю, каб вам святочны ўбор падрыхтавалі. Дзяўчаты любяць, калі кавалеры добра апранутыя.– Пойдзем, можа, разам, Еўфрасіння Глебавічна?– Што ты, бацюхна! – узняла яна рукі. – Грэх такі! Дый страшна. Людзі нажамі рэжуцца. Пярун грыміць. А я навальніцы баюся.Князь паціснуў плячыма....У будынку тэатра панавала паўцемра: рэдка-рэдка дзе бясконцыя калідоры асвятляліся свечкамі ў жырандолях.Фае з мармуровымі бюстамі і статуямі муз пахнула парфумай і яшчэ чымсьці таемным. Праз дзверы была відна цёмная зала, заслона, асветленая знізу і таму як жывая, чуліся гукі скрыпак.Рыхтавалася ў цемры і незнаёмых водарах нейкая таемнасць, бо ўсё больш напружана гучалі, а потым раптам змоўклі скрыпкі і віяланчэлі. І гэта звалася “Гарыслава і Людамір”.Узнялася заслона. За ёю ляжаў “старажытны Магілёў” з храмамі і каланадамі. І гэта цягнулася метраў на пяцьдзесят, такой глыбіні была сцэна. А далей, ужо намаляваны, узвышаўся гарадскі мур і за ім – Дняпро, падобны на мора. На сцэне стаялі воіны і аб нечым спрачаліся, размахваючы мячамі. І так прыгожа яны гаварылі вершам, што да горада набліжаецца вораг – войска на чале з князем Людамірам. А дачка магілёўскага князя, Гарыслава, усе апошнія дні сумная і плача.І ўсё ж Алесь чакаў чагосьці яшчэ лепшага....На сцэну, у доўгім зіхоткім плашчы, выйшла дзяўчына год васемнаццаці. У яе было бледнае аблічча з вялізнымі вачыма. Яны былі большыя, чым ва ўсіх людзей на зямлі...