Каласы пад сярпом тваім, ч. 4

– А, памятаю... “Энабел Лі” Эдгара По.І паўночны вецер дыхнуў і адняўУ мяне Энабел Лі.Але неба анёлы і духі зямліДа канца не маглі, не маглі Адарваць душу маю і разлучыцьЗ душою Энабел Лі.Ён абдымаў яе, а недзе за акном цягнулася да зор вампір-трава.У магіле, дзе край зямлі.Там, ля мора, дзе край зямлі.– Дзякуй табе, – дзіўным голасам сказала яна.Яна амаль супакоілася. Яна ўсё ж пачула ад яго словы кахання, хоць і звернутыя да другой....У гэтым голасе быў лёгкі акцэнт, з якім гавораць у Дрэгавічах. Трохі дзіцячы акцэнт, які нараджаў мяккае шкадаванне, імкненне абараніць яе....Алесь ляжаў на спіне, адчуваючы, што нейкая невядомая сіла вось-вось, вось зараз падыме яго, і ён без адзінага руху так і паплыве над шатамі дрэў, над кручамі Дняпра. І раптам нешта штурхнула яго, нібы абарваўшы палёт. – Чаму ты казала аб нетрах, дзе нават апоўдні – цень?Яна адчула: прыйшоў час. Больш маўчаць было нельга. З кожнай хвілінай яны больш і больш прывязваліся адно да аднаго. Асабліва ён. Бо ў яго не было яе думак і яе цвёрдага рашэння. – Ты не павінен, – сказала яна. – Не павінен. – Я хачу, я кахаю цябе.– Не мяне, – сказала яна. Табе патрэбна другая. Ты кахаеш яе. Ты яшчэ не разумееш гэтага, але ты кахаеш яе. – Не, – сказаў ён. – Не.– Так, – сказала яна. – Гэтая нянавісць – гэта проста ваша маладосць. Неўраўнаважанасць.– То як жа тады?!.– Ты хочаш спытаць “нашто”? – яна горка засмяялася. – Табе былі патрэбны вера і сіла... Вялікая мужнасць і ўпэўненасць. Цвёрдасць. Хлопчык мой, дарагі, – яна лашчыла яго валасы. – Ты дай мне слова... Табе не трэба больш ніколі быць са мной. – Калі? – урэшце, пад страшнае падзенне сэрца, паверыў ён.У ягоным голасе жыла халодная роспач.– Скора, – злітавалася яна. – Я скажу табе.– І ты магла?..– Бог мой. Гэта так мала.– А знявечанае жыццё?– Я не збіраюся яго прапаноўваць каму-небудзь яшчэ... І потым, хто мне яго даў?Ён паверыў: пераканаць яе нельга.– Будзь мужчынам, – ціха сказала яна. – Побач ці далёка – я заўсёды буду помніць цябе і сачыць за табой. Ледзь толькі табе будзе вось так і нікога не будзе побач – я прыйду. Я даю табе слова, першы мой і апошні.Ён сеў, абапіраючыся на адну руку, і пачаў глядзець у ноч за акном. Ён маўчаў, хаця яму было дрэнна. Але ён стаў іншы за гэтыя некалькі гадзін. Ён не ведаў, што гэта якасці сапраўднага мужчыны. Але ён цяпер нізавошта не згадзіўся б пакутаваць на вачах у іншых. Ён ведеў, што ён ніколі ў жыцці не заплача, акрамя як па незваротнай страце, якая ёсць – смерць. Проста нібыта развучыўся. Ведаў, што ніколі не страціць сябе, пераконваючы цвёрдую рашучасць. Нізавошта не згадзіўся б упрошваць, бо гэта прыніжае.Пад ягоным болем жыла павага да слоў такой жанчыны. Яна не хлусіць.Алесь глядзеў у начны парк, дзе заміралі ў пошчаку апошнія салаўі.Быў боль і было мужнае прымірэнне. Усё адно, усё адно зоры сталі зорамі, свет светам, а чалавек чалавекам.

VIНа Дняпры стаяла магутная палавень. Вышэй Сухадола вялікая рака разлілася на дванаццаць вёрст. Сонца гуляла ў ёй, і побач з гэтым магутным ззяннем мізэрнымі здаваліся бліскаўкі манастырскіх купалоў на тым беразе.На ўзараных гародах зямля была чорная, ільсняная на адвалах, і сляпуча-белыя яблыні стаялі на чорным, як нявесты. Вось-вось павінен быў зацвісці бэз.Залатымі падкрыллямі траплялі на вільчыках і ля шпакоўняў леташнія шпакі. Гэта была іх першая сапраўдная вясна.