1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Барвяны шчыт

Бачыў яе вочы, што суха блішчалі ў цемры. І раптам яна сказала:– А можа, яно і лепей… Нават напэўна лепей. Так я хаця буду помніць гэта ўсё без расчаравання, з удзячнасцю, са шчасцем. Адзін дзень… Хіба мала? – абаперлася на локаць, уздыхнула. – Ну вось, дурная. Я ж усё гэта ведала. І заплакала толькі таму, што занадта добра ведала, і на хвіліну мне здалося, што гэта – страта, што чалавек нешта ў жыцці можа затрымаць.– Слухай, ты што гаворыш?– А што? – непаразумела спытала яна. – Ты ж ведаеш, я так і лічыла, што ўсё на адзін дзень… Мне толькі вось зараз на хвіліну стала сумна. Прабач… Нічога, зараз усё добра. Усё стала на ранейшыя месцы.– І што, – спытаў ён, – гэта ўстойліва? Звыкла? Прыемна?Толькі намаганнем волі ён прымушаў не дрыжаць свой голас.– Але. Усе так жывуць, – сказала яна. – Сённяшнія звычаі, сённяшняя мода, сённяшнія кнігі…– Гэта якія?– Ты… “Братоў Стронгаў” чытаў?.. Ну вось… І іншыя з таго ж кола.- Гэта аднадзёнкі, – сказаў ён. – Зразумей.Размова пачынала цікавіць яго. Ён сапраўды ўспомніў, што заўсёды бачыў у яе руках амаль толькі такія кнігі. Крыўда ўсё яшчэ жыла, расла ў ім; жанчына гаварыла спакойным, амаль радасным голасам, быццам вызвалілася ад наслання. Ён помніў, што раней ён не быў так ужо занадта патрэбен ёй.Відаць, і сапраўды акіян кветак зрабіў сваю справу. Штурхнуў яе да таго, хто быў побач. Адчула на хвіліну цеплыню да яго, убачыла сокала ў небе, а потым вызвалілася сваім звычаем.Ён быў першы ў яе. І таму яна, адчуваючы, што канец, што вяртаецца да звычайнага шэрага дзён, што прайшоў той, адзіны ў жыцці дзень, якога ўжо не будзе, трохі паплакала. А там і забудзе. І нічога не зробіш.А ён не мог без яе. І толькі гонар стрымліваў яго, не дазваляў зрабіць нешта абразлівае для сябе. Але ён задыхаўся ад гора.- Гм, аднадзёнкі, – сказала яна. – І што? Таму і добра. Іншых і чытаць не трэба, бо адказваюць на ўчарашні дзень.– Заўтра іх забудуць, – сказаў ён.– Будуць новыя.Гнеў пачынаў сляпіць.– Ты нядаўна чытала Дос Пасаса, – сказаў Івар. – Ён – гэта “ўчора”.– Я толькі што дастала, – усміхнулася яна. – Для мяне – “сёння”.– А каб ты Шэкспіра толькі што дастала?Яна, відаць, адчувала сябе азадачанай.– Лухта, – сказала яна ўрэшце. – Вы, мужчыны, абрыдліва лагічныя. А мы жывём гэтым днём.– Вы?– Ну, я. І дарэмна я так забылася, што дала гэтаму чужому адчаю авалодаць сабой. Уначы ўсё перабольшваеш.Ён амаль ненавідзеў яе ў гэту хвіліну.– І ты можаш так жыць?– Я заўсёды жыла так. Такія, як ты, – захопнікі. А такія, як я… Як у вас завуць тых матылёў, што жывуць адзін дзень?– Аўсянікамі.– Непрыгожа… Эфемерыда – лепей. Я – эфемерыда. Мне страшна, калі я ўяўляю ўсе вякі, што былі, і ўсе, што будуць… А ты клічаш мяне туды… А мне добра з маім таршэрам. Я не хачу, каб побач з ім…– Што?– Не хачу пампейскага свяцільніка і атамнай лямпы, якую калі-небудзь вынайдуць. Не хачу.Ён сеў і закурыў.– Што ж, – з сумнай усмешкай сказаў ён. – Сапраўды, нельга жыць ні ў якім дні, акрамя як у “сёння”. Пра-а-авільна па форме. А па сутнасці гэта чорт ведае што. Здзек.– Такія жанчыны.– Мана! Мана! Як жа тады думаць аб дзецях?– І яны будуць “сёння”. І наогул, не хачу. Адразу, паслухайся цябе, папаўзуць бог ведае якія прывіды: “будучыя пакаленні”, “святое мінулае”, “праца для ўсяго гэтага”, “вярніся да роднай зямлі”. За гэта не плацяць! Нікому гэтага не трэба!– Ясна, – сказаў Івар. – Я аднаго такога белетрыста ведаю. Ніжэй сярэдняй рукі. У яго таршэр… А паколькі… хто яго ведае, што ў сённяшнім мастацтве добра, а што дрэнна, які мастак выйдзе ў вялікія, а які не, то ў яго на сценах карціны Клевера… Пастаўшчыка двара яго імператарскай вялікасці… У кнігах ён, мабыць, не за імператара, а што на справе? Мяшчанота!

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10