1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Барвяны шчыт

Толькі тут ахапіла іхнія сэрцы тое, што знікла. І яны ўсвядомілі душою магутнасць працы тых, што ўсе паляглі тут, і веліч горада, які загінуў бясследна, так і не адрадзіўшыся.Яны сядзелі моўчкі доўга-доўга, а яр падаў з-пад ног, нібы хацеў агаліць сэрца зямное, ішоў у абодва бакі, нібы хацеў абняць зямлю.У кратэры сям-там пачыналі ўставаць слупы цёплага туману. Варушыліся.– Бачыце той, самы высокі, – сказаў Івар. – Недзе там, на княжай палове, стаяў церам. Калі малады князь паехаў паслом у арду і яго там зарэзалі – Еўпраксея, жонка ягоная, узышла на вышкі церама і з дзіцём кінулася адтуль. Ведала, не абароняць.Слуп стаяў і чэзнуў паступова. Відаць, патокі паветра зганялі туманы.– Дзіўнае месца, – сказала яна. – Такі нечаканы сум. Уладны. Дзе-небудзь ёсць яшчэ такое?– У нас ёсць, – сказаў Івар. – Друцк.– Цікава, – сказаў Толік. – Што, усё гэтае – можа быць, каб так і знікла? Каханне такое. Засталося ці не?– Засталося, – сказаў Івар. – У людзях.Нейкае няпэўнае святло зараджалася за ярам, за пустым полем на другім баку. Яно было бязмежнае, тое поле. Бязмежнае і пустое і трывожнае сяйва паступова залівала яго, нібы там, за даляглядам, налівалася зарыва.Ніка сцепанулася, можа, ад лёгкай жуды, можа, ад холаду.І тады Івар дастаў свае “князеўскія” прыпасы.– Вып’ем атруты? – сказаў ён. – Справім трызну, Толя?– Самая атрута, – сказаў марак. – А і вып’ем. Такое ўбачыць, ды не выпіць.– Вып’ем, – сказаў Івар. – За гэты народ, што там…Марачок выпіў з крышкі тэрмаса і скарынкай падчапіў салакі.– Бедны народ, – сказаў ён. – Збожжа сеялі – мякінку елі. Ездзіў на іх, відаць, хто хацеў. І шкада, што ездзілі. Бо вось ляжаць жа… Ён, народ гэты… у-у!..Пакруціў галавою, бо слоў больш не было.Сяйва яснела, ператвараючыся ў барву.– За старога князя, – сказаў Івар. – Які ён ні быў, а лёг… І за Фёдара, што засяклі ў ардзе.– І за ўнука, што… з маці, – шэптам сказала дзяўчына.– Імя ж яго – не вем.Івар выпіў. Трох чалавек маўчалі.– Ведаеце што, – сказаў Толік. – Вы хвілін трыццаць можаце пачакаць?– А што? – спытаў Івар.– Я ў Шатры, да кума. Гэта дзесяць хвілін. Хачу на заўтра запрасіць.І з гонарам дадаў:– Сыну два месяцы.– Добра, – сказаў Івар. – Канечне, трэба сказаць.Толік пайшоў зрэзам вала, спусціўся ў катлавіну, знік з вачэй.– Моцны, – сказала яна. – Расце сабе сярод гэтых руін, карэннямі камень ламае.Ён змаўчаў. Не ягоная гэта была справа.Яснела, гразнела зарыва. І скора стала зразумела, адкуль яно. Над бязмежным полем, адтуль, з-за яго абшару, выкаціўся вялізны, як шчыт, барвяны месяц. Барвяны, як рана, трывожны, як невядомая пагроза, ён усплываў з татарскага боку і асвятляў поле, глядзеў няўмольна на вал, на людзей, на зямлю.– “Лісіцы брэшуць на барвяныя шчыты”, – сказаў Івар.– Гэта “ўчора”? – спытала яна.– Не. Гэта і ўчора, і сёння, і заўтра. Гэта – заўсёды… Як той, чыя костка. І Толік. І яго сын. І заўтра гарэлкі нап’юцца, і кум прыйдзе… Ат, ды што там… І будуць успамінаць, як плылі…Месяц наліваўся барвай, але здаваўся чамусьці менш пагрозлівым. Можа, таму, што ўсё было і ўсё будзе… Ух, як яны ляжалі калісьці, на полі: у купах, упяўшыся адзін аднаму ў глоткі… Дрэўкі дзід раслі з іхніх грудзей… А ў Толіка жоўтагаловая, як лотаць, жонка, і заўтра ён абавязкова вып’е. Усё добра, толькі ў яго, Івара, дзірка на дне жыцця… А іначай і жыць не трэба. Гары яно, такое жыццё. Без добрых людзей, якія былі, ёсць і будуць, без іхняй праўды, чысціні, без бойкі за ўсё гэта. Бо так вось здохнеш.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10