Дзікае паляванне караля Стаха, частка 1

Так загінулі сын Рамана і сын яго сына, пасля смерці якога я і пішу пра гэта на навучэнне і жах яго нашчадкаў, якія, можа, і змогуць добрымі справамі пазбавіць сілы сівы даўні праклён.Сцеражыцеся дрыгвы, людзі, сцеражыцеся балот уначы, калі сінія агні збіраюцца і пачынаюць скокі на самых гіблых мясцінах. Там часта ўначы пабачыце вы дваццаць коннікаў на вараных дрыкгантах.І галоўны коннік імчыць наперадзе ўсіх. Капялюх з заломленым полем насунуты на яго вочы, ногі прывязаны да сядла. Не бразгочуць мячы, не ржуць маўклівыя коні. Толькі часам аднекуль здалёк даносіцца спеў рога. Развяваюцца грывы, балотныя агні ззяюць пад нагамі коней.Па верасе, па гіблай дрыгве скача дзікае паляванне і будзе скакаць да тых часоў, пакуль існуе свет. Яно – наша зямля, нелюбімая намі і страшная. Злітуйся з нас, Божа!”Я адарваўся ад паперы і скалануў галавою, жадаючы пазбыцца дзікіх вобразаў. Берман чакальна глядзеў на мяне.– Ну, што, пан, прашу прабачэння, думае пра гэта?– Якая жахлівая, прыгожая і фантастычная легенда, – шчыра ўсклікнуў я. – Так і просіцца пад пэндзаль вялікага мастака. І што толькі можна прыдумаць!– О, як бы гэта, прабачце, была толькі легенда... Вы ведаеце, я вальнадумны чалавек, я атэіст, як кожны чалавек, які жыве душою ў нашым высокаадукаваным веку. Але ў дзікае паляванне караля Стаха я веру. Ды і дзіўна было б не верыць. Ад яго загінулі нашчадкі Рамана і амаль вымер род Яноўскіх.– Паслухайце, – сказаў я. – Я ўжо гаварыў гэта аднаму чалавеку, але скажу і вам. Я магу захапляцца старымі легендамі, але што мяне прымусіць верыць ім? Нашчадкі Рамана загінулі “ад палявання” дзвесце год таму. У тыя часы магілеўскі летапіс сур’ёзна сцвярджаў, што перад вайною на магілеўскіх мурах, куды і чалавек не можа ўзлезці, з’яўляліся крывавыя адбіткі далоняў.– Так, я памятаю гэта, – адказаў кнігалюб. – Можна было б прывесці і далейшыя прыкметы, але яны... м-м-м... трошкі фрывольныя. Нашы продкі былі такія грубыя людзі.– Ну, вось бачыце. – сказаў я з дакорам. – А вы верыце ў паляванне...Лялечны чалавек, як мне здалося, вагаўся.– Ну, а што б вы сказалі, шаноўны, калі б я заявіў, што бачыў яго?– Байкі, – жорстка адсек я. – І не сорамна вам пужаць такімі словамі, такімі паведамленнямі жанчын?– Гэта не байкі, – паружавеў Берман. – Гэта сур’ёзна. Не ўсім быць героямі, і я, шчыра кажу, баюся. Я нават не ем зараз з гаспадыняю за адным сталом, бо на такіх таксама ўпадзе гнеў караля Стаха. Ды памятаеце, у рукапісах...– І як вы бачылі дзікае паляванне?– Так, як і тут, у кнізе. Я быў у Дубатоўка, суседа Яноўскіх, – між іншым, нашчадка таго Дубатоўка. – І вяртаўся ад яго. Я ішоў верасавай пусткаю, якраз ля вялізнай купы каменняў. І ноч была светлаватая. Я не пачуў, як яны з’явіліся. Яны імчалі паўз мяне якраз па дрыгве. О, гэта было жудасна!Нешта каламутнае плесканулася ў яго вачах, і мне падумалася, што ў гэтым доме, ды, напэўна, і па ўсёй раўніне, дрэннае робіцца з мазгамі людзей.“Ці ёсць тут хоць адзін нармальны? Ці, можа, усе вар’яты?” – падумаў я.– Галоўнае, яны імчалі амаль бязгучна. Коні, ведаеце, такой старажытнай пароды, якую зараз з агнём не знойдзеш: сапраўдныя палескія дрыкганты з падрэзанымі жыламі ля хвастоў. Грывы веюць па ветры, плашчы-велеісы...– Велеісы апраналіся толькі на панцыр, – непачціва перабіў я. – А які панцыр можа быць на паляванні?– Я ведаю, – проста і вельмі шчыра адказаў лялечны чалавек, паставіўшы на мяне вялікія, рахманыя, як у аленя, вочы. – Паверце, каб я хлусіў, я б мог прыдумаць нешта больш спрытнае.