Дзікае паляванне караля Стаха, частка 2

– Я гэтага не вельмі баюся. Скажу толькі, што, калі паліцыя займаецца замест прамых спраў разважаннямі, самі грамадзяне павінны абараняць сябе. А калі выканаўчыя ўлады прыкладваюць усе намаганні, каб толькі замяць справу, – гэта пахне вельмі непрыемна і штурхае людзей на самыя нечаканыя думкі.– Гэта што, – бровы станавога карцінна папаўзлі некуды да валос, – абраза ўлад?– Крый мяне Божа! Але гэта дае мне права даць копію з гэтага ліста некуды ў губерню.– Справа вашая, – станавы пакалупаў у зубах. – Але паслухайце, дарагі пан Беларэцкі. Трэба прымірыцца. Наўрад ці нават у губерні будзе прыемна начальству, калі яно даведаецца, што вучоны так абараняе былога крамольніка.Ён галантна, грудным барытонам, умаўляў мяне. Бацька не мог бы быць такім уважлівым да сына.– Чакайце, – спытаў я, – у нас што, ёсць закон, па якому лібералы аб’яўляюцца па-за законам, агалошваюцца парыямі? Мярзотнік можа іх забіць і не несці адказнасці?– Не перабольшвайце, дарагі Беларэцкі, – з пыхатай самазадаволенасцю сказаў прыгажун, – вы схільны перабольшваць жахі ў жыцці.Гэты неразумны хрэн (іншага слова я не магу падабраць) лічыў, напэўна, што смерць чалавека – “перабольшванне жахаў”.– А я вам кажу, – сказаў я з залпам, – што справу трэба перадаваць у суд, распачаць судовае даследаванне. Тут – злосная задума. Людзей тут робяць вар’ятамі, і, вядома, з намерамі. На ўсю ваколіцу яны наводзяць жах, тэрарызуюць народ, забіваюць людзей.На твары станавога блукала памяркоўная ўсмешка, ён прыхлёбваў чаёк.– Не вар-та, не варта так, дарагі пане. Народ ад гэтага цішэе. Забіты быў, па чутках, не вольны ад Бахусавай забавы. І, наогул, такім небяспечна выказваць яўнае спачуванне. Палітычна ненадзейны, не варты даверу, нядобранамерны, амаральны, не спрыяючы добрым норавам і... яўны сепаратыст, мужычы жаласнік, так бы мовіць, рыдалец над малодшым братам.Я быў раз’юшаны, але пакуль што стрымліваўся. Мне не выпадала сварыцца яшчэ і з паліцыяй.– Вы не жадаеце ўмешвацца ў справу па забойству шляхціца Свеціловіча...– Крый Божа, крый Божа! – перабіў ён мяне. – Мы проста сумняваемся, ці ўдасца нам яе разблытаць, і не можам прымушаць нашага следчага прыкласці ўсе сілы для вырашэння справы аб чалавеку, які ўсім сумленным, сапраўдным сынам нашай вялікай радзімы быў глыбока антыпатычны накіраваннем сваіх думак.І ён з чароўнай ветлівасцю зрабіў далонню жэст у паветры.– Добра. Калі імперскі расейскі суд не хоча прымушаць следчага па справе аб забойстве шляхціца Свеціловіча, дык, можа, ён захоча прымусіць следчага разблытаць справу пра замах на розум і самаё жыццё Надзеі Яноўскай, гаспадыні Балотных Ялін?Ён здагадліва паглядзеў на мяне, паружавеў ад нейкай прыемнай думкі, плямкнуў некалькі разоў поўнымі, чырвонымі, вільготнымі вуснамі і спытаў:– А вы што тут так за яе распінаецеся? Напэўна, самі скарыстацца вырашылі. Га? Што ж, ухваляю: у ложку яна, напэўна, гучыць нядрэнна.Кроў кінулася мне ў твар, ноздры раздуліся. Абраза няшчаснаму другу, абраза каханай, якую я нават у думках не мог назваць сваёй, зліліся ў адно. Не памятаю, што тут было далей, як апынуўся ў маёй руцэ нейкі карбач. Я прасвісцеў глоткай:– Ты... ты... гніда.І пасля з маху аперазаў яго карбачом па ружова-смаглым твары.Я чакаў, што ён адразу выхапіць рэвальвер і заб’е мяне. Але гэты здаровы мужчына толькі войкаў. Я стукнуў яго яшчэ раз па твары і пасля гідліва адкінуў карбач.