Дзікае паляванне караля Стаха, частка 2

– Прэч! Прэч адсюль! Вы кароль Стах!Жанчына білася і крычала, яе жоўтая нага выглядала з пыльных рызманоў. Я з жахам падумаў, што, магчыма, такі будзе лёс усіх людзей наваколля, калі незразумелы жах будзе і далей чорным крылом вісець над гэтай зямлёй.Я збіраўся адступіць, як нечая рука лягла на маё плячо і грубы мужчынскі голас сказаў:– Чаго вы тут? Хіба вы не бачыце, што яна трохі... дзівачка?Хлоп пайшоў у перадпакой, прынёс адтуль прадзёрты партрэт мужчыны ў фраку і з “Уладзімірам” у пятлічцы і паставіў яго на стол. Пасля выцягнуў жанчыну з рызманоў, пасадзіў яе перад партрэтам.– Пані Кульша, гэта не кароль Стах, не. Гэта з’явіўся пан фельдмаршал паглядзець на славутую тутэйшую красуню. А кароль Стах, вось ён, на партрэце, ён зусім мёртвы і нікога не можа забіць.Жанчына паглядзела на партрэт. Сціхла. Мужчына дастаў з-за пазухі кавалак хлеба, чорнага, як зямля. Старая паглядзела на невядомага, засмяялася радасна і пачала шчыкаць пальцамі хлеб і класці яго ў рот, усё гледзячы на партрэт.– Кароль Стах. Мужанёк ты мой. Што вароціш свой твар?!Яна то драпала партрэт, то радасна нешта шаптала яму і ўсё ела хлеб. Мы атрымалі магчымасць размаўляць. Я глядзеў на мужчыну, апранутага ў сялянскую світку і поршні – скураныя палескія лапці, а ён глядзеў на мяне.Мужчына быў год пад трыццаць, выключна высокі і добра складзены, з магутнымі пукатымі грудзьмі, трохі гарбаватай, калі сядзеў, спіною і загарэлай шыяй. Доўгія вусы рабілі твар суровым і жарсткаватым. Гэтаму ўражанню дапамагалі яшчэ дзве зморшчкі паміж броваў і шырока пастаўленыя пякучыя вочы. Белая магерка была насунута нізка на лоб. Чымсьці вольным, лясным веяла ад яго.– Вы, пэўна, Рыгор, вартаўнік Кульшы?– Так, – адказаў ён з іроніяй. – А вы, напэўна, новы госць пані Яноўскай? Чуў я пра такую птушку. Добра спяваеце.– І вы заўжды так з ёю? – Я паказаў на старую, якая засяроджана плявала ў партрэт.– Заўжды. Вось ужо два гады, як яна такая.– А чаму вы яе не завязеце ў павет лячыць?– Шкода. Як была здаровая, дык госці ездзілі, а зараз ніякая сабака... Шляхта! Паночкі нашы, туды іх...– І цяжка даводзіцца?– Ды не, калі я на паляванні, дык Зося глядзіць за ёю. Ды яна не часта шалее. І не патрабуе многа. Толькі хлеба вельмі многа есць, а так нічога не хоча. Ён выцягнуў з кішэні яблык і працягнуў старой:– На, пані шаноўная.– Не хачу, – адказала тая, упісваючы хлеб. – Паўсюль атрута, толькі хлеб чысты, божы.– Бачыце, – сказаў Рыгор змрочна. – Сілком раз на дзень гарачым кормім. Пальцы мне часам пакусае, калі даём, так і схопіць. А нядрэнная была пані. Ды хоць і дрэнная, нельга кідаць божую душу.І ён усміхнуўся такой вінаватай дзіцячай усмешкаю, што я здзівіўся.– І чаго гэта яна?– Спалохалася пасля смерці Рамана. Усе яны тут у чаканні жывуць, і, я скажу, большасці так і трэба. Мудрагелілі над нашым братам.– Ну, а Яноўскай таксама?– Пра Яноўскую не скажу. Добрая баба. Яе шкада.Я нарэшце асмеліўся. Я зразумеў – гэта не здраднік.– Слухай, Рыгор, я прыйшоў сюды, каб спытаць пра тое-сёе.– Пытай, – сказаў ён, таксама пераходзячы на “ты”, што мне вельмі спадабалася.– Я вырашыў разблытаць гэтую справу з паляваннем караля Стаха. Разумееш, ніколі не бачыў прывідаў, хачу рукамі памацаць.– Прывіды... – гмыкнуў ён. – Добрыя прывіды, калі іхнія коні самым сапраўдным гноем свае сляды пэцкаюць. І потым, навошта вам гэта, пан ласкавы? Якія такія прычыны?