1 2 3 4 5 6 7 8

Кніганошы

Ніхто так не шуміць у лесе, як чалавек. – Ні з месца! – крыкнуў Вольке, калі крокі наблізіліся. – Страляю. Тыя замерлі. І ўсё ж – па кроках аднаго з двух – праз хвіліну стала зразумела, што яны ўцякаюць. Крокаў другога не было чуваць, і салдаты падумалі нават, што ён стаіць на месцы. Слуп агню прарэзаў апраметную цемру. Страляў паручнік. Потым грымнулі стрэлы салдат: чуваць было, як падалі, зрэзаныя кулямі, галінкі і лісты. Паўз Буткевіча, ломячы галіны, ірвануўся ў цемру Вольке. – Стой! Спаймаў! Трымайце яго, прапаршчык! А-а, вось ты! Салдаты скупчыліся вакол паручніка. Нехта чыркаў сярнічкамі, запальваў ліхтар. – На гук страляў, – перарывістым голасам сказаў Вольке. – Гэта той, што шумеў. Ды ганіцеся ж... Ды ганіцеся ж за другім... Хал-лера! Але гнацца не было як. У навакольнай цемры нават свае далоні нельга было бачыць. Раз толькі, далёка недзе, шуснулі галіны, быццам нехта аступіўся. У святле ліхтара ўсе заўважылі распасцёртага на сцежцы хлопца год семнаццаці. Трымаць яго не трэба было: паручнікава куля прабіла яму скронь і выйшла ў патыліцу. Ён так і ўпаў на спіну – адразу, прыціснуўшы целам вялікі лубяны кораб з кнігамі, быццам не хочучы аддаваць яго ў чужыя рукі. – Гасі ліхтар, – сказаў Вольке. – Перастраляюць, як сабак. – Наўрад ці ў іх была зброя, – сказаў Буткевіч. – Гэта ж кніганошы. – Усё адно. Толькі калі адышліся далёка і зноў мінулі балота, Вольке з прыкрасцю крэкнуў: – Не здагадаліся. А можа, забіты сваяк таму. Трэба было зрабіць засаду і чакаць. Зрабіць выгляд, што пайшлі, і чакаць. Вярнуўся б. Напэўна, гэта Корч быў. Памаўчаў. – Ён і ўцякаў, бо думаў: другі ўцякае таксама. – Кіньце, – сказаў Буткевіч. – Што вы, крумкач? – А што ж... Гэтак пацэліць у цемры – ого!.. А вы што, шкадуеце? – Малады, – сказаў Буткевіч. – Та-та-та. Кіньце! Усё адно прыйдуць па труп. Не пакінуць жа, трэба думаць, не пахаванага... Словам, лухта! Забітага завезлі ў мястэчка і палажылі там на радно, у густую траву ля плота валаснога праўлення. Гэта было зроблена знарок, каб хлопца пазналі. Вольке пакінуў прапаршчыка ў мястэчку, а сам накіраваўся ў павет, далажыць. Буткевіч быў вельмі раззлаваны. Паручнік зноў спіхнуў на яго самае непрыемнае. А глядзець на забітага было непрыемна. Малады, бялявы, валасы хвалістыя, на мёртвым твары – выраз здзіўлення. Вельмі было шкада хлопца. І потым, няхай нават крамола, але нашто было адразу страляць? Трэба было паспрабаваць злавіць яго жывога. Жывадзёр гэты Вольке, вось што! А цяпер – глядзі! Вартуе, праўда, салдат, але гэта ўсё адно. ...Малады бялявы хлопец ляжыць на радне ў густой траве. Да вечара траву моцна вытапталі. Чутка аб тым, што забілі нейкага кніганошу, хутка разляцелася па навакольных вёсках. Людзі ішлі і ішлі. Некаторыя спыняліся ля мёртвага і доўга разглядалі твар, над якім пачыналі ўжо віцца мухі. Але варта было спытаць старшыні ў каго: – Што, ведаеш? – і чалавек, апускаючы павекі або проста гледзячы ў вочы валаснога, абыякава паціскаў плячыма. – Адкуль я ведаю? Не, не ведаю. Гэта была сапраўдная змова маўчання. Злуючы на ўсё гэта і на тое, што даводзідца сядзець над забітым, як вароне, Буткевіч нервова спытаў у валаснога: – Няўжо і вы не ведаеце? Гэта ж ваша воласць. – Адкуль я ведаю? – зусім як сяляне сказаў валасны. Ніхто не выдаў, што ведае забітага. Не выдаў нават рухам. Нават незнарок. Сярод тых, хто прыходзіў, Буткевіч заўважыў Ганусю. Падышла, зграбненькая, сіняковая, у сіняй з жоўтымі кветкамі хустцы, моўчкі пастаяла над забітым і пайшла прэч.

1 2 3 4 5 6 7 8