1 2 3 4 5 6 7 8

Кніганошы

Ён нагнаў яе, паспрабаваў спыніць і ўбачыў, што вочы ў яе халодныя і чужыя. – Страляеце, – цьмяным голасам сказала яна. Прапаршчык маўчаў. – Сорамна, пане Алежа. – Гэта не я, гэта Вольке, – як хлапчук, паспрабаваў апраўдацца Буткевіч і пачырванеў. – Я ведаю, пане, – сказала яна. – Але як вы... маглі? Яна агледзела яго тым самым чужым і дзіўным позіркам. Ён стаяў такі засаромлены, зграбны, у вачах ягоных былі такая горыч і такая крыўда, што яна апусціла вейкі. – Што ж гэта вы? – сказала яна ўжо трохі іншым тонам. – Як жа гэта вы? І ён убачыў у яе вачах водсвет таго захаплення, з якім яна заўсёды глядзела на яго. Але акрамя водсвету ў вачах цяпер былі слёзы не слёзы, а так нешта накшталт безнадзейнага развітання з нечым дарагім. – Не трэба так, Гануся, – усё яшчэ з некаторай ненатуральнасцю сказаў ён. – Я ж... пакахаў вас. Яна моўчкі пахітала галавою, адмаўляючы яму ў літасці. – Не... не... І пайшла на яго, як на пустое месца. Уражаны, ён адступіў і разгублена глядзеў, як яна ішла затравелай вуліцай, як завярнула за рог драўлянага касцёла, як знікла. І тады ён застагнаў ад сораму і ганьбы. А хлопец усё яшчэ ляжаў у вытаптанай траве, і людзі падыходзілі, глядзелі і праходзілі. Так цэлы дзень. Надвячоркам прыехаў з павета злосны Вольке. Куды знікла яго ўсмешка анёла. Твар быў, як у збраяносца, які падае рыцару кінжал, каб той дабіў параненага ворага. Распранаючыся, змываючы ў двары праўлення пыл з цела (вада тройчы ставала чорная), выціраючыся суровым ручніком, кідаў: – Зараз паедзем на кардон... Ніхто не пазнаў?.. Дзіва што. Дзікуны!.. Вандалы!.. Індзейцы... Знішчаць іх, як сабак!.. Маўчаць або лаюцца... Я ведаю, хаця б хто слязіну выраніў... Крычалі ў павеце на мяне... Маёр... Нічога, цяпер вось толькі горла прамачу і – на кардон... Я ім пакажу... Крывёю рыгаць будуць. Толькі за чаем ён трошкі супакоіўся. Высыпаў перад сабою на стол кніжкі з лубянога кораба, піў чай і глядзеў на іх злоснымі, як у луня, вачыма. – Тутэйшых ім, бачыце, захацелася... Шайзе... А жывуць з цялятамі... Вынішчаць іх... – Што ж, і мяне вынішчаць? – з усмешкай спытаў Буткевіч. – Вы – другое. Вы цывілізаваны чалавек. А гэта – гной. Пакруціў галавою. – Ох і крычалі! Кажуць, у губерні зноў з’явіліся падкінутыя лісты. А ў іх словы – што міністраў трэба задушыць... – Так ужо і напісана? – Ну, не зусім так. Але – сэнс... Прыехаў з губерні жандарскі маёр... Пасля размовы з нашым трухлявым варацідлам адазваў мяне і сказаў, што калі кантрабанда будзе і далей, асабліва заядлага кантрабандыста прыкончыць без суда і следства: край, маўляў, глухі, лясны. Хто разбярэцца? Можа ў перастрэлцы загінуў? Кантрабандысты ж, яны... узброеныя. – Гэта ж разбой. – Гэта не разбой. Гэта барацьба з кантрабандай. А кантрабанда – усё адно кантрабанда, кнігі гэта, англійскія тканіны або тытунь. Салдат, што вартаваў забітага, асцярожна прачыніў дзверы і бокам праціснуўся ў пакой. – Табе чаго, Адрыян? – спытаў Вольке. – Пахаваць трэба было б... Цэлы дзень на сонцы... – Тху... Ты б яшчэ смачнейшае што за чаем распавёў. – Дык як загадаеце? – Бадай што, можна будзе і аддаць хлопца... Папу ці ксяндзу, хто там ёсць. Усё адно нічога не скажуць. – І потым, там яшчэ чалавек стаіць, – сказаў салдат. – Просіць вас. – Хай пачакае, – сказаў паручнік. – Бачыш, чай п’ю. Нічога з ім не станецца, з тваім чалавекам. – Стары. – Тым больш. Буткевіч выглянуў у акно. Непадалёк ад трупа стаяў чалавек год пад шэсцьдзесят, кашчавы і яшчэ даволі дужы. Здзіўлялі ступакі ягоных ног. Пры росце, нават трошкі ніжэйшым за сярэдні, яны былі вельмі вялікія і пляскатыя.

1 2 3 4 5 6 7 8