1 2 3 4 5 6 7 8

Кніганошы

– Дык ты і не... – Не, пане... – Можа і не любіш кніг? І тут Буткевіч заўважыў, як непазнавальна змяніўся, стаў амаль пяшчотны твар у кніганошы. – Сын мог чытаць... А мяне не ўмудрыў Пан Бог... Але я іх люблю. Стары як быццам нават вырас. Ён гаварыў цяпер павучальна, з той наіўнай веліччу, якой, пэўна, вызначаліся прарокі. Ці мала і сярод іх было непісьменных? – У кнізе няма граху. Біблія нездарма таксама кніга. Думаеш, пра што гэта: “Без языка, а гаворыць”? Пра кнігу. А “Вучэнне – святло, невучэнне – цемра”? Таксама пра кнігу. За што ж ловіце?.. І так мудра прыдумана ў той кнізе, тут спінка, а тут табе... абрэз. І лісцікі белыя, а радкі шэрыя. Намагаючыся пераканаць яго, Буткевіч сказаў: – Але нашто вам гэта насіць? Вы ж ведаеце, што забаронена. Вам хіба мала славянскіх малітоўнікаў? – Яны хочуць разумець малітвы, – сказаў стары. – У малітоўніку ўсё зразумела. А поп спявае, нібы ў яго гарачая бульбіна ў роце: «І сушчым ва грабех». Адна бабуля думала: “І сухі верабей...” А каб яна глянула ў малітоўнік – яна б прачытала, што гэта не “сухі верабей”, а “і тым, хто цяпер у труне... у тру...не”. Ён змоўк, моцна сціснуўшы вусны. Гледзячы на гэтую сівую галаву, адчуваючы, што нельга, упершыню ў жыцці, не парушыць загад, Буткевіч сказаў: – Бярыце сына, Туравец. Толькі я вас... асабіста... разумееце, асабіста прашу, кіньце гэтую справу. Я нікому не скажу, але вы кіньце. Бо другі раз так проста не абыдзецца. Другі раз вас могуць забіць. У сутычцы або нават проста расстраляць. Начальства ў гневе... Ну, абяцаеце? Стары маўчаў. – Ідзіце, – пасля паўзы сказаў Буткевіч. – Ідзіце, Бог з вамі. ...Тураўца сустрэлі ўсяго праз тры тыдні пасля гэтых падзей. Стары схібіў можа ўпершыню ў жыцці. А можа, гэта і не было хібаю. Можа яму проста стала цяжка цягаць па нетрах і зарасніках цяжкі кораб. Ва ўсякім разе, ён ішоў амаль адкрытым месцам, рэдкімі хмызамі, што раслі над урвішчам. Гліністым і камяністым, высокім урвішчам над ракой. Ішоў, не зважаючы на тое, што рабілася вакол. Цяжка перастаўляў вялікія пляскатыя ступакі. А лубяны кораб вісеў на спіне, на двух рамянях, грузны, абвіслы. ...Яго падпусцілі зусім блізка. Потым Вольке выйшаў з хмызоў. – Здавайся, Корч, – сказаў ён. – Адхадзіў. Стары кніганоша без боязі ўзняў вочы і раптам зрабіў некалькі хуткіх крокаў ад афіцэра, быццам самі ногі прымусілі яго ўцякаць. Потым спыніўся – магчыма, таму, што ўцякаць не было куды, бо за спіною абрывалася зямля, а магчыма, і проста з-за абыякавасці. – Адхадзіў, – сказаў ён. – Твая праўда. Куды ж цяпер? – Мая справа, – абарваў яго Вольке. – Можа ў турму. А можа мы і тут з табою... скончым. Папсуў ты нам крыві, сволач. – Не пайду я ў турму, – спакойна сказаў кніганоша. – І кулі твае мне не трэба. Сабе зберажы. Вольке і салдаты рушылі на яго. Але ён зрабіў некалькі крокаў, быццам разбягаючыся, і спыніўся над самым урвішчам. Ногі не слухаліся. І тады ён, быццам прымушаючы сябе, голасна сказаў: – Ну!!! Вялікія, расплясканыя ступакі яго яшчэ стаялі на зямлі, а цела ўжо хілілася і хілілася... А потым сарвалася ўніз. Ён ударыўся аб валун, што выступаў са стромы. І рамяні, відаць, парваліся, бо далей цела і кораб падалі па сабе. Кораб разваліўся. Чалавек ужо нерухома ляжаў на прыбярэжным жвіры, а кнігі ўсё яшчэ падалі. Цяжкія турманамі куляліся па камянях, адхону, лёгкія галубамі ляцелі ў паветры. І многія – лебедзямі плылі па вадзе.

1 2 3 4 5 6 7 8