1 2 3 4 5

Краіна Цыганія

Дзіўна, калі яна адышла, я, здаровы дурань трыццаці год, чалавек, не здатны да сантыментаў, адчуў дзіўны неспакой, нібы яна, ідучы гэтай ганарлівай паходкай, забрала з сабой задаволенасць, раўнавагу, душэўную цішыню. Нешта некуды клікала, нешта смактала, нешта рабіла дыханне перарывістым, як пасля слёз. Вада ўсё бурліла. Жыхары маліліся, каб не заліло кветкавых плантацый, бо людзі жылі тым, што прадавалі насенне кветак ледзь не да самай Камчаткі. І страшна было думаць, што гэтыя снежныя шары півоняў, ліловыя стрэлы касачоў і хмары духмянага гарошку апынуцца пад бурай звар’яцелай вадой. Разам з вадою і на душу находзіла незразумелае і страшнае. Каб не засесці тут, я знайшоў механіка з сельгастэхнікі – ён нядаўна саматугам змайстраваў сабе аўтамабільчык-амфібію – і папрасіў яго заўтра раніцай даставіць мяне на той бераг цераз два паплавы і пратоку. Адтуль было недалёка да прыпынку аўтобусаў. Я разумеў, што мне не трэба тут быць, што насоўваецца нешта пагрознае, цяжкае і гаротнае. Прадчуваў гэта, як сабака пажар у доме. ...І ўсё ж прыцемкам я пайшоў да могілак. Вогнішча асвятляла шатры, бронзавыя твары людзей, плавілася ў намістах і бутэльках на сталах, цемрай і барвай бегала на вопратках. Вочы коней ля плота гарэлі трывожным агнём. Яна была тут жа, ля мяжы святла. І – здалося мне або не, што бацька яе, адвярнуўшыся ад падпітай трызны, доўга глядзеў нам услед. Былі каналы, і човен, і вёслы ў маіх руках, і яна на карме, задуменная, ледзь асветленая апошнім, няпэўным промнем захаду. А калі стрынская Венецыя і сама Стрынь засталіся ззаду, была пойма з таямнічымі ў тумане вялізнымі дубамі. – Запалі вогнішча, – гартанна сказала яна. Тое вогнішча, два малыя вогнішчы ў бліскучых яе вачах. І індзейская суровасць аблічча, і гэты тонкі нос, і строгія вусны – я ведаў, на што я іду. Ведаў, але не разумеў, як апошняе ўбоіска. – Вось бачыш, – сказала яна, – ты разумееш і маўчыш. Ты сапраўдны цыган. У цябе і ў вачах гэта... Чаго не знішчыш. Я паклаў галаву ёй на калені, як быццам вечнасць ведаў, як быццам так і трэба было. Дурны я быў побач з ёю, зусім нікудышны. Мне было тысячу год, ёй – тры тысячы. – А мы аселі ўжо на гэтай зямлі. Часам толькі па сэрцы рэжа. І вецер. Некаторыя толькі восень і зіму на цукры, а там зноў – зноў на колы. Але мы аселі. Зайздрошчу табе. Але ты з сабой не бяры. Скончаны наш шлях. І як жа шырока табе. Я ўзяў яе за цяжкія валасы і нахіліў да сябе. – А можа, і я... Ну, быў муж. Усё адно што не было. А род наш павінен цягнуцца. Цямнела ў мяне ў вачах, але яна паклала далонь між маіх і сваіх вуснаў. – Ты мне абяцай, што я табе душу аддам, а ты панясеш паўсюль. – Так, – аднымі вуснамі сказаў я. – Ты здалёк. І каб не гаварылі, не калолі вочы, ястраб ты мой. Не хачу, каб ведалі хто. Цыганоў нарадзіў вецер. Ты, як вецер паўсюль. Вось. Але я не таму, што адна, без цяжару на руках. Адрэзаны вогнішчам ад усяго, акрамя яе, я маўчаў. – Я хачу цябе. Я з першага міргу ўбачыла цябе. Цалуючы яе, адчуваючы непаўторны, дымны пах яе валасоў, я чуў, нібы праз непрытомнасць, як яна, нібы адным горлам, заспявала суровую песню, падобную на малітву і заклінанне... Гэта была дзікая ярасць, і страсць, і нібы водпуск на ўсё, і такая цёмная, жудасная даўніна, якой немагчыма ўявіць... – Ну вось, – шэптам сказала яна, – цяпер можна. – Пачакай, ты ў белым. – Не-не, – яна схапіла мяне і з неўтаймаваным імкненнем прыцягнула да сябе.

1 2 3 4 5