Легенда аб бедным дябле і аб адвакатах Сатаны

Гораў прагна дыхаў вільготным паветрам, тым паветрам, якое ў дні жніўня выразна прадчувае раскошную цёплую восень.Крычалі кнігаўкі, малілі аб вадзе, хоць яе досыць было на залітых лугах. I іхні енк аддаваўся недзе глыбока пад сэрцам.– Пі-іць, пі-ць, – крычала адна, але Гораву здавалася, што гэта яна ў смяротнай скрусе плача “жы-ыць, жы-ыць”.Няўжо можна проста хадзіць па лугах, не думаючы, што чакае смерць? Вось качка ўзнялася з сітнягоў, паказала рабое брушка. Напэўна, сэрца яе ўпала ад жаху, калі яна ўбачыла за спінамі людзей трубкі, што вывяргаюць полымя і смерць. Адкуль ёй было ведаць, што людзі занятыя больш важнай справай. – У вас правая не ў парадку. Не пужайцеся, я таксама буду левай.– Я не пужаюся, – адказаў Гораў і, хоць зусім не думаў пра гэта, сказаў з паважнасцю, – я хачу толькі хутчэй стрэліць у вас. Вы мне абрыдлі.Недзе далёка скупы прамень сонца прабіўся праз хмары і зрабіў на мокрай траве ізумрудную пляму. Каржакаватыя дубы над Камарынам патыхалі блажэннай вільгаццю. Бліснула стужка затокі.Здзічэлы конь – іх многа было ў тое лета – старожка ўзняў галаву ад вады (з цёплых шэрых губ падалі кроплі) і кінуўся прэч. Коні баяліся людзей. Ад людзей пахла не хлебам, а крывёю, як ад ваўкоў.– Досыць, – сказаў Пора-Леановіч, – далей не пойдзем. У выпадку чаго будзем казаць, што забілі з хмызоў пад дубамі.Хмызы былі крокаў за дзвесце. А вакол мокрыя лугі з высокай, перастаялай травой.Леановіч дастаў з ягдташа скрыначку з дуэльнымі пісталетамі.– Мае, – сказаў ён, – дагледжаныя, выбірайце першы-лепшы.I, кінуўшы на зямлю плашч, пачаў мераць ад яго крокі.– Дзесяць крокаў, спадзяюся, не многа? – са злоснай іроніяй спытаў ён.I хоць гэта была адлегласць смерці, – бледны Гораў сурова хітнуў галавой. – I ад бар’ера яшчэ пяць крокаў, на падыход, – сказаў Леановіч.Яны разышліся на крайні след.– Па першым крыку кнігаўкі, – крыкнуў Леановіч.У дваццаці кроках, зусім блізка, Гораў бачыў постаць ворага з пісталетам у апушчанай руцэ. Бачыў страшныя блакітныя вочы, прыгожы рот, сціснуты ў змрочнай і жорсткай усмешцы. I ён ведаў, што, як бы ні хацелася жыць, ён, Гораў, не стане на бар’еры бокам да ворага, не заслоніць грудзей пісталетам – хоць правілы дуэлі і дазваляюць гэта. Таму што было нешта большае за страх, які жыў у ім.– Па першым крыку кнігаўкі, – паўтарыў Леановіч. Кнігаўкі, спуджаныя крокамі, стаіліся, але потым пачулі цішыню і пачалі ўзлятаць. Каўкнула першая.– Пара, – сказаў Леановіч.Гораў пайшоў, уздымаючы пісталет. Як праз сон, ён бачыў усё бліжэй і бліжэй пустыя сінія вочы. Крок. Яшчэ адзін. Яшчэ.Мокрыя травы пакідалі на ботах бледна-зялёныя сцяблінкі і пялёсткі перастаялых кветак. I Гораў з жахлівай выразнасцю, як ніколі ў жыцці, бачыў гэта.I яшчэ бачыў, як са спакойнай усмешкай ішоў на яго вораг і ягоны пісталет быў ужо амаль на ўзроўні грудзей.I тады, ведаючы, што даволі ісці, што гэта апошняя хвіліна жыцця, і пакутуючы гэтым, і не шкадуючы ні аб чым, Гораў удыхнуў гаркаватае паветра і, не цэлячыся, націснуў курок.Лёгкі дымок празрыстым камячком вэлюма паплыў на ўзроўні яго вачэй. Праз гэты дымок здзіўленыя вочы Горава ўбачылі, як Пора-Леановіч таргануўся ўперад, быццам наткнуўся грудзьмі на нешта нябачнае, і стаў.Хіснуўся, неяк дзіўна заводзячы руку з пісталетам і гледзячы на Горава. А потым страшэнна моцным узмахам рукі адкінуў свой пісталет у балоціну.