Легенда аб бедным дябле і аб адвакатах Сатаны

– Мне здаецца, – не слухаючы яго, сказала маці, – усё гэта ад хворага сумлення. I я вельмі баюся за цябе. Ты занадта іхні. I зусім не стрыманы. Бацькавай сілы ў цябе няма. Ты знойдзеш нешта. Яму можна будзе аддаць частку сваёй душы. А ты аддасі ўсяго сябе. Да канца... Усё адно, што гэта будзе: справа, вершы. А можа, жанчына.– Не трэба, – сказаў Андрэй. – Алёнка ўсё ж была калісь.Маці маўчала.– Ты тады быў амаль хлопчыкам, – сказала яна, – а зараз ты мужчына. I гэта значна больш складана. – У мяне былі другія, – сказаў Андрэй.– Ведаю. Але ты нікога не кахаў. Ты сілком затрымаў сябе. I зараз, калі гэта выбухне, – будзе вялікі пажар. Дай бог толькі, каб гэта была дзяўчына, вартая кахання. Толькі гэтага і прашу ў жыцця... Часам я думаю, што добра было б, каб ты ўсё жыццё кахаў тую бедную дзяўчынку. Знайшоў бы сабе дзяўчыну-друга, якая паважала б тваю памяць пра яе, і спакойна пражыў бы з ёю век.У адным кутку яе рота з’явілася раптам зморшчынка: цень лёгкай усмешкі.– Але потым я ўспамінаю, што лёс даў мне такое няшчасце, як сына-паэта. I я разумею, што ўсё гэта – марныя думкі.Андрэй і маці сядзелі моўчкі. Вецер, што ўзняўся надвячоркам, зараз ужо добра свістаў і роў за сцяною. Было чуваць, як пепінка, сілячыся ўцячы ад яго пякуча-халодных абдоймаў, часам ціха скрабалася ў акно, у марнай надзеі схавацца ад зімы, счакаць на вясну, адчуць, як той самы вецер стане пяшчотным і мяккім.– Ма, – перарваў маўчанне Андрэй, – можа быць наша Горава нашчадкам таго чалавека на пароме?– Наўрад ці, – абазвалася пасля паўзы маці. – Цёзак па прозвішчу шмат... Да таго ж, нават калі гэта так, – яна не можа памятаць гэтага.– Чаму?– Мімалётная сустрэча на пароме, магчыма, нават цень кахання – пра гэта не расказваюць дзецям... Мы запомнілі таму, што для нас гэта было... як абвал. Ён разбурыў усё наша жыццё, аддаў майго бацьку ў чужы дом, дом ворага. Ты ведаеш, у бацькоў-паўстанцаў адбіралі дзяцей.Маці памаўчала.– Не, вядома ж, не памятае, – сказала яна.Р а з д з е л VIIВясна з’явілася ў Маскву зусім нечакана. Здавалася, яшчэ нічога не было, толькі цяклі струменьчыкі бруднай вады з-пад наздраватых куп снегу на газонах, ды цяплейшы стаў адбітак вячэрняга сонца на мурах дамоў. Усе гэтыя няўлоўныя прыкметы магло заўважыць толькі чуйнае вуха ды відушчае вока: больш звонкі, чым зімой, стук дзявочых абцасікаў па асфальце, блакітнае сонейка, якое павісла на вострым кончыку ледзюка, праменні, якія пачалі грэць праз шкло вокан. А потым пайшло.Зіма не адступала тут павольна, як у вёсцы, у размераным чаргаванні сонечных дзён і марозных начэй. У горадзе з зімою вялася жорстксія, злая, па-гарадскому, вайна.Зіму скідвалі з дахаў, як з муроў крэпасці. Яна ляцела ўніз і цяжка ляскалася аб каменні. Яе тленныя рэшткі грузілі на самазвалы і вывозілі прэч, ачышчаючы поле пабоішча.Яе воіны грувасціліся ўжо за горадам, але зіма, подых яе, усё яшчэ існаваў, усё яшчэ гуляў вуліцамі, усё яшчэ наступаў белымі палямі на гарадскія прадмесці.I раптам…...дзяўчынка ў зацішку, за рогам дома, пачала гуляць у “класікі”, скакаць на адной ножцы па клетках, накрэсленых крэйдай.– Мак-мак-мак... дурак.Чамусьці ўсе дзеці з першым подыхам абнаўлення гуляюць у “класы”. Дзяўчынка скакала па клетках, і каленкі ў яе былі голыя.Гэта і была вясна.А потым пачалася падземная вайна. Сапёры-карэнні вялі падкопы, каб захапіць абшар для жыцця.