Леаніды не вернуцца да Зямлі , частка 1

Добрай гэтай паэт прысвяціў.Ён з ёю плыў за сіняе мора,Ў глыбіні вякоў накіроўваў свой спеў.I нават пад зоры, чыстыя зоры,Не ўмеючы лётаць, з ёю ляцеў,Прыпомніўшы вочы, шэрыя, сінія,Ён змяць не мог бы нават травы.Ён за яе пад скаламі гінуў,Стократна мёртвы і зноў жывы.Людзі, людзі, розныя людзіПачуйце глухія словы мае:Нічога, нічога такога не будзе.Будуць зоры – не будзе яе.Другу жанчына сказала: “Канец”.Ён доўга моўчкі сядзеўI сказаў: “Не хочаш глядзець на мяне?На партрэты будзеш глядзець”.Ён сказаў – а мяне забівае туга,Памерлі песні мае,I сэрца, як птушка у мокрых снягах,Зламанымі крыламі б’е.За сонцам ляцеў праз дождж і буран,За сонцам імкнуў свой бег,За сонцам.А сонца спавіў туманI мокры завеяў снег.Бронзавы мой, заснежаны, белы.Зноў да мяне самота прыйшла.Ў снежны, Ў чорны мой панядзелак.Кастрычніка, дванаццатага чысла.

VIIЎспамінаю мой цёплы дом,Думак халодны пажарI над пісьмовым сталомСіксцінскай Марыі твар.Да цябе, да цябе аднойПалёт маіх зблытаных мар,Злітуйся, дай мне спакой,Кахання чыстага твар.Не ведаю, ты ці янаЗ’явілася ў гэты дом,Не ведаю, ты ці янаНад маім бяссонным сталом?Калі ты – прыгажосць, якой молімся мы,Калі рухаеш ты зямлю, Вызвалі з гэтай бясконцай турмы, Зрабі мяне моцным, малю. I калі не можаш такога зрабіць, Каб мяне кахала яна, I калі не можаш такога зрабіць, Каб вярнулася зноў вясна, I калі не можаш такога зрабіць, Каб пагладзіла мне руку, – Зрабі, каб яна нарадзіла сынка Або найлепей дачку. На руках насіў бы, не помнячы зла, Каб яна шчаслівай жыла, Каб расла, каб на маці падобнай была, Каб на маці падобнай была. Адшукаў бы добрага хлопца ёй, Каб падобны быў на мяне, I глядзеў бы, і цешыўся іхняй гульнёй, I гісторыі быў бы канец. Я кожнаму галаву бы разбіў, Хто захоча за нейкі барыш Яе падмануць, Яе ашукаць, Ці яго пацягнуць на крыж.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .За дзвярыма дома кватэра твая,Снег шалёны ў вочы б’е.Вы, прадажнікі!Чуеце, гэта яСтаю на варце яе.Зныня да веку,Памятайце і верце,Я стаю,Я сціскаю меч і трубу.Для подласці,Гора,Для самой смерціГэтыя дзверы будуць – табу.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .Хмары над горадам праплываюць, Над плошчаю прыцішаючы бег,I ў валасы мае навяваюцьСнег,Мокры снег, мокры снег,Мокры, халодны снег.Р а з д з е л XIII– Чаму вы не назвалі сябе, Андрэй?– Нашто? – суха спытаў ён.– Я... пакінула для вас запіску. А яе не аддалі. Не ведалі.Яна перапыніла яго на сходах і стаяла зараз насупраць яго, ціхая, задумлівая, у шэрай канадскай куртачцы з капюшонам.– Гэта праўда?– Вядома,– Я не магу верыць. I мне хочацца верыць.Нельга было зразумець, сінія яе вочы або шэрыя. Але нават суддзя не мог бы западозрыць, што яны хлуслівыя: з такой ціхай, ласкавай прыязнасцю яны глядзелі.Мокры інстытуцкі сквер ляжаў за акном. Снег растаў, з рынаў, захлынаючыся, цякла вада, і недзе паміж грыфельнымі хмарамі на хвіліну праяснеў незвычайным для восені блакітам лапік неба.– Як ваш муж? – Нічога.– Вы ніколі не казалі аб ім. – А каму гэта цікава, акрамя мяне?Здаецца, не здагадвалася ні аб чым. Здаецца, шукала звычайнага прыяцеля, з якім можна пагаманіць аб усім і ні аб чым.– Я вінаватая. Калі можаце, заходзьце сёння да мяне а палове сёмай.А можа, і здагадвалася. I тут Грынкевіч зразумеў: тое, што здарылася, нічога для яго не мяняе. Калі ён адчуе, што хоць трошкі дарагі ёй, ён пераступіць цераз усё: працу, уклад жыцця, любоў да волі.