Леаніды не вернуцца да Зямлі , частка 1

Смерці няма для людзей на зямлі. Марш жалезны. Чыгунны крок. Тысячы.ног за лафетам пайшлі. Сонца ўстае над новай зямлёй, Выбух апошнюю рушыць турму... Вечнае шчасце любай маёй. Вечны requiem сэрцу майму.Р а з д з е л XVIIРаніцай яны былі з пахмелу.Андрэю гэта было тым горш, што ён апошнія месяцы дрэнна спаў. Ён нават еў дрэнна ў тыя дні, калі не бачыў яе. Ік марфініст без морфію. Дзень праходзіў у напружаных думках аб ёй, ва ўпартай, але часта бясплоднай працы, у бязмэтных бадзяннях па горадзе. А вечарам чалавек клаўся ў ложак і гадзін да чатырох не мог спаць. Ліхаманкавыя думкі, уяўленні, часам нейкая блытаная сувязь слоў, знешне стройныя сказы, якія нічога не азначаюць. Потым – цяжкі сон, у якім ён ні разу не бачыў яе. А потым, гадзін у сем, быццам шокавы ўдар, калі прачынаешся, седзячы на ложку. Тое самае было і сёння.I ўсё ж Андрэй не мог утрымацца ад усмешкі, калі зайшоў у пакой Яніса. У латыша быў, відаць, пахмельны настрой, прыступ тых згрызот сумлення, калі не мілы белы свет і чалавек з агідай успамінае, што трэпанг, якога елі напярэдадні ў рэстаране, мае другую назву – “галатурыя”.Бр-р, брыдка!Яніс сядзеў ля стала і амаль са слязьмі на вачах глядзеў на фотакартку сына. Сын, увесь пушысты, увесь, з лапкамі, зацягнуты ў пуховага “ведзьмядзёнка”, з аптымістычнай усмешкай глядзеў на няшчаснага Яніса, у лікаванні раскрыўшы круглы раток з адзіным зубам.Андрэй паддаў жару. Змрочна сказаў:– Смяецца, не ведае, што бацька – мярзотнік.У наступную секунду з грукатам упала крэсла, а Андрэй ужо ляцеў калідорам, а потым сходамі, ратуючыся ад раз’юшанага вярблюда Яніса.А яшчэ цераз пяць хвілін яны рагаталі да слёз. Калі хтосьці скажа, што латышы – халодныя людзі, не верце. Ва ўсякім разе, Янісавым выбухам мог бы пазайздросціць і італьянец,I толькі за сняданнем Яніс зноў спахмурнеў, раптоўна прыгадаўшы нешта.– Што з табой? – спытаў Андрэй.– Ведаеш… – цяжкі твар Яніса быў нібы каменна-нерухомы.Андрэй чакаў. Яніс заўсёды нагадваў яму аднаго з тых жалезных стралкоў, аб лёсе якіх яны часам гаварылі, і таму Андрэй заўсёды чакаў ад яго чагосьці трывалага, хай не заўсёды абгрунтаванага, але свайго, сталага, далёкага ад хістанняў.– Што? – спытаў Андрэй.– Не трэба табе валачыся туды, – латыш хваляваўся. – Пабойваюся чагосьці я.– Дарэмна, – сказаў Андрэй. – Ведаеш, што дарэмна. Усё адно павалакуся.У той дзень ён павінен быў сустрэцца з Горавай каля выхаду з Крапоткінскага метро. Яна, як заўсёды, спазнілася амаль на дваццаць хвілін. Цямнела ўжо зусім рана, і калі яны ішлі бульварамі, на дрэвы, на аголеныя віцы хмызоў, на пабітыя ранішнікамі вяргіні клаўся ўжо бэзавы цень прысмерку.Яна круціла ў пальцах апошні лімонны лісток клёна, узяты з бульварнай лаўкі.– Нашто вы хацелі бачыць мяне?– Потым, Андруша.Яна была відавочна ўсхвалявана і, відаць, вагалася, вырашаючы ў думках, зрабіць ёй нешта або не. Андрэй адчуваў гэта. Як яснаглядзец, ён мог за апошні час лавіць самыя неакрэсленыя змены яе настрою. I тут ён адчуваў: яна задумала нешта такое, што можа паставіць іхнія адносіны пад незваротны ўдар.А яна, відаць, адчула, што ён нешта падсвядома разумее, і, адцягваючы хвіліны, загаварыла зусім аб другім. I, як заўсёды, ёй удалося захапіць Андрэя спрэчкай і прымусіць яго забыць аб напружанасці. Праз некалькі хвілін яны ўжо спрачаліся.– Гэта па-дурному, – казала яна. – Прыйшоў, нарэшце, час сусветнага мастацтва, аднолькава зразумелага для ўсіх: для швейцарскага гандляра і для рыбака з Палінезіі.