1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Лісты не спазняюцца ніколі

І толькі калі абодва прыніклі да карэнняў дуба, калі адчулі, як жорстка і пяшчотна ўпіваецца праз гімнасцёркі яго кара ў іх разгарачаныя целы, – хлопец змог разгледзець свайго таварыша.Жорсткія вузкія вочы, тупы нос, кароткія складкі ў вуглах вялікага рота – здаліся яму такімі непрыемнымі, што ён апусціў павекі. У вачах адразу ўстаў чырвоны, гарачы туман, і хлопец з жудаснай пэўнасцю, упершыню за гэты дзень, адчуў, што гэты туман і ёсць жыццё. У павеках, як і ва ўсім целе, пульсуе прагная, гарачая кроў; павекі тонкія, яны прапускаюць праменні гарачага сонца; сонца і кроў нараджаюць туман.Заб’юць – не будзе туману. Тады хоць матыль сядай на адкрытае вока – нічога не адчуеш.Яго ўразіў нейкі дзіўны, уздыхаючы гук поруч з сабою. Ён павярнуўся і пабачыў, што сусед хапае ротам паветра.– Што гэта з вамі? Раненыя?– Ідзі ты да д’ябла, – у пажылога скрывіўся рот. – Хлопцы, хлопцаў за што? Хіба гэта сумленная бойка – гусеніцамі па жывому?І тут хлопец са здзіўленнем пабачыў, што з вачэй пажылога пакаціліся брудныя злыя слёзы. Ён не саромеўся іх, ён усе хапаў паветра:– Ну пачакайце, ну пачакайце, сволачы. Дайце час… Мы вам, будзе і на нашай вуліцы мядзведзь…Пакутлівая безнадзейнасць гэтай грубай і смешнай пагрозы зрабіла тое, што хлопцу стала сорамна думак аб сабе і чырвоным тумане. Гэты, поруч, нават плакаў не аб сваім болю. І хоць спадарожнік быў яму па-ранейшаму непрыемны, ён працягнуў яму біклагу:– Наце, сербаніце…З дому яшчэ. А я сам не п’ю.Пажылы канвульсіўна сербануў, зморшчыўся.– Гэта што яшчэ за кісляціна?– Гэта добрае віно, сухое.– Н-не ведаю, – з сумненнем працягнуў пажылы, – мне б лепей звычайнага, мокрага.І, відаць, супакоіўшыся, ужо з цікавасцю спытаў:– Ты адкуль такі? Хто?– Студэнт з Мінска. Філолаг.– А-а, – паразумела працягнуў пажылы, – вось чаму ты ўвесь час нейкую бязглуздзіцу сечаную чытаў, калі яны па нас садзілі.Студэнт пачырванеў:– Гэта не бязглуздзіца, гэта Авідый.– Ды чорт з ім. Авідый – не Авідый. Толькі нашто гэта?– Дык страшна ж, – прызнаўся студэнт, а з гэтым спакайней.– Гм, ну а мне што чытаць, калі я ў гэтых Авідыях ні храна не разумею.– Табліцу множання яшчэ можна.– Гэта знаёма, – сказаў пажылы, – здорава прыдумаў… А я сам беларус з-пад Гродна… Працаваў у Туле… майстрам… на зброевым. Мы добра жылі. Жонка ў мяне руская, добрая баба. Сваякоў сваіх дваццаць год не бачыў. Мяжа! Толькі ў гэтым годзе атрымаў водпуск і прыехаў. А тут вайна. Я і заявіўся ў ваенкамат. Так і драпаем з-пад самага Гродна.– Хадзем, – сказаў студэнт, – трэба як найдалей адысці.– Чакай, дай дыхавіцу збіць. Гэта ж табе васемнаццаць. А мне сорак два гадкі. Я ў твае гады ваяваў ужо. Ды і ногі ў цябе, як у палескага злодзея.І раптам зноў зморшчыўся:– Хлопцаў жа… Ах, сволачы, сволачы! Ды хіба гэта вораг! Гэта варажына! У звяры ж, у насякомым, у дрэні апошняй разумення больш. Памятаю, у дзевятнаццатым схапілі нас з прыяцелем людзі Буклак-Балаховіча. Сам дапытваў. І, як гонар асаблівы аказаў, – сам, сваёй рукою вырашыў расстраляць. Павялі нас вось такой самай раніцай, паставілі на краі ямы. Тут дружок плюнуў, паглядзеў на кнігавак над лугам – а лугі без канца! – ды і кажа: “Дазволь, бацька, напаследак песню заспяваць”. Той ухмыляецца: ”Валіце”. А мы з дружком спеліся: у мяне барытон, мяккі ды ўздыхацельны, а ў яго тэнар такі, што толькі галавой пахітаеш ды шапкай аб зямлю. І як завялі мы тут:

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11