1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

Маці ветру

Вецер ні пра што не пытаўся, нацягваючы чугу. Яна была пацягнулася да яго, але потым, быццам баючыся страціць рашучасць, адсунулася, задрыжала ўся, ухапілася пальцамі за стол так моцна, што яны пабялелі і закалаціліся, павольна апусціўшыся галавою на стол. Вось сказаць яму, сказаць цёпламу, яшчэ зусім маленькаму. Хто сказаў, што ён жэніцца? Ён жа яшчэ зусім маленькі, куды яму на крыж і пакуты?! Сказаць? Напэўна, сказаць... Не, не, зубамі прыкусі губу да крыві, маўчы, маці, маўчы, вечная жаласніца за сваіх дзяцей! Хто зверне на цябе ўвагу? Маўчы, сцеражы гонар і добрую славу сына!Маленькі, маленькі мой, дай табе шчасця ў гэту апошнюю, у гэту праклятую часіну!Маўчы, маці! Плач слязьмі, якіх ніхто не бачыць і ад якіх сівеюць косы.Маўчы, маці! Потым, як пацягнуць яго на прэнг2, можаш плакаць крывавымі слязьмі, гэта адно табе дазваляецца. Плакаць крывёю не забароніць нават кароль.А пакуль маўчы, маці, маўчы!Калі ноч кінула ў вокны бразганне падкоў, маці схапілася за вушак дзвярэй, расшыранымі вачыма ўглядалася ў цемру, быццам жадаючы пабачыць яго яшчэ раз.Потым пахіснулася, упала.Плач, маці! Плач!

IIIА Вецер тым часам ляцеў, быццам за ім гналіся ваўкі. Па сцежцы ў бок Ківаверцаў – хутчэй, хутчэй! Вось вялікі камень у асінах. Зорны Кол стаў на хвост – хутчэй, хутчэй! Ранішні вецер пачынае штурхаць яго ў грудзі, не пускае ў Памярэч – хутчэй! І, урэшце, трасца яго бяры з гэтым чалавекам. Чым гэта ён будзе лячыць мяне, гэты чараўнік? Нават калі гэта не дапаможа, ён, Вецер, абавязкова пойдзе ў Крычаў. Ён будзе біцца, бо нельга дазволіць гэткага... на Філазопаўскім... І ён знойдзе ў сабе моц, каб годна трымацца да канца. Палятуць па зямлі агнявыя віцы, паўстане народ. Недзе далёка застанецца Агата... Гэх, дый што не знікне з сэрца мужчыны, калі імкне яго кудысь конь і вольны вецер спявае ў вушах.Аж вось і пушча. Чарнеюць у цемры дрэвы. Звініць недзе ў Імшаным Яры крыніца. А можа, соўка спявае: “Кап-кап-кап”. Вымалёўваецца ў небе магутны дуб. Вось і пячора.З горла яе павеяла жыллём. Вецер сагнуўся і палез у атвор. Крокаў са два давялося паўзці, потым ён разагнуўся, паклікаў. Адказу не было. Абмацаў рукамі: ля ўвахода нейкі гарлач, далей – ложак з саломы, зэдлік. Гаспадара няма.Ён не паспеў як мае быць агледзецца, як нейкі цень засланіў уваход і пачуўся спуджаны голас:– Нашто ты з’явіўся сюды, чалавеча? Бяжы хутчэй. Сюды прыходзяць толькі...– Чакай, – перапыніў яго Вецер, – я не пытаюся ў цябе, хто ты, а я Вецер, рамеснік з Крычава. Я шукаю прыстанішча на ўсю ноч. І я прашу цябе – не палі агню, не кажы мне нічога. Я ўсё ведаю, – дадаў ён, прыгадаўшы словы маці.– Ты б лепей ішоў прэч, чалавеча. Тут толькі адна жанчына прыносіць ежу і пакідае на пяньку, за добрую сотню крокаў. Я зусім адзін ужо шмат год.– Ты гоніш госця? – спытаў Вецер.– Да мяне ў госці прыходзяць толькі тыя, якім нічога не патрэбна ад жыцця, – сказаў голас.– Ну а мне якраз гэтага і трэба. Зразумеў? Залезь сюды.– Лепш бы ты ішоў адсюль. Ідзі, прашу цябе найменнем маткі тваёй.– Яна сама паслала мяне.– Са-а-ма?– Так, сама. Слухай, кінь гэтыя размовы, лезь сюды і маўчы.– Глядзі, чалавеча, – і нейкі вялізны цень палез у атвор. Больш нічога не адбылося ў гэту ноч. Яны елі ў цемры тое, што Вецер выцягнуў з сакаў, і рукі іхнія сутыкаліся над ежай. Потым яны ляглі спаць. Чалавек уздыхаў, кладучыся, і потым, ужо засынаючы, сказаў:

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15